Jak mierzyć współpracę dostawców w warunkach przewagi dużych nabywców? Artykuł dr. hab. Dariusza Siemieniako, prof. ALK, proponuje zweryfikowaną skalę pomiarową oraz model badawczy dla zrównoważoności społecznej w łańcuchach dostaw. To narzędzie do dalszych badań nad tym, jak słabsi dostawcy mogą realnie poprawiać swoje wyniki dzięki współpracy.
Asymetria sił – punkt wyjścia, nie problem do rozwiązania
Globalne łańcuchy dostaw są złożone i hierarchiczne. Duże międzynarodowe przedsiębiorstwa (MNEs) wywierają silny wpływ na mniejszych dostawców z rynków lokalnych. Ta asymetria sił stanowi kontekst, w którym firmy podejmują działania na rzecz zrównoważoności społecznej.
W artykule Linking Collaborative Supplier Social Sustainability Practices and Supplier Performance in Asymmetric Power Relationships with Buyers, opublikowanym w Journal of Business Economics and Management (2025), dr hab. Dariusz Siemieniako, prof. ALK, analizuje, jakie formy współpracy mogą stosować słabsi dostawcy, by zrównoważoność społeczna przynosiła im korzyści – zarówno relacyjne, jak i biznesowe.
Pytanie badawcze: co mogą zrobić słabsi dostawcy
Autor stawia pytanie:
W warunkach asymetrii sił między dominującymi nabywcami a słabszymi dostawcami, jakie formy współpracy w zakresie zrównoważoności społecznej mogą być dla dostawców efektywne i stanowić źródło przewagi konkurencyjnej?
Odpowiedź wymaga zrozumienia, jak współpraca w zakresie zrównoważoności społecznej jest definiowana, mierzona i wdrażana.
Dotychczasowe badania nad zrównoważonością społeczną w łańcuchach dostaw skupiały się głównie na roli dużych nabywców. Coraz częściej jednak podkreśla się znaczenie aktywnych postaw dostawców, którzy mimo słabszej pozycji mogą budować partnerskie relacje i wspólne standardy działania.
Literatura wyróżnia dwa podstawowe kierunki analizy:
- współpracę wertykalną (SCC – Supply Chain Collaboration) – między nabywcami, dostawcami i organizacjami pozabiznesowymi,
- współpracę horyzontalną (HC – Horizontal Collaboration) – między firmami z tej samej branży.
Oba typy współpracy mogą wspierać rozwój zrównoważoności społecznej, ale dotąd brakowało spójnego narzędzia do ich pomiaru.
Weryfikacja skali pomiarowej
Celem opracowania jest stworzenie i weryfikacja skali pomiarowej, która umożliwia ilościowe badania nad współpracą dostawców w obszarze zrównoważoności społecznej.
Na podstawie pilotażu przeprowadzonego wśród 277 firm produkcyjnych w Polsce autor testuje wiarygodność wskaźników, wykorzystując eksploracyjną analizę czynnikową (EFA). Analiza potwierdza, że zjawisko można opisać poprzez dwa wymiary – SCC i HC.
Powstała w ten sposób skala badawcza może służyć do dalszych badań nad współpracą i efektywnością dostawców.
Model badawczy i hipotezy
Na podstawie zweryfikowanej skali autor opracował model badawczy, który opisuje relacje między współpracą w zakresie zrównoważoności społecznej a wynikami dostawców.
Artykuł nie testuje jeszcze tych zależności, lecz przedstawia propozycje hipotez badawczych dotyczących m.in.:
- wpływu współpracy wertykalnej (SCC) na rozwój kompetencji dostawcy,
- roli współpracy horyzontalnej (HC) w dzieleniu wiedzy i wzmacnianiu reputacji,
- zależności między wielkością przedsiębiorstwa a zakresem stosowanych praktyk zrównoważonych.
Kierunki dalszych badań
Proponowany model stanowi punkt wyjścia do kolejnych analiz ilościowych i porównawczych. Następne etapy badań pozwolą sprawdzić, które z hipotez znajdą potwierdzenie w praktyce i czy współpraca w zakresie zrównoważoności społecznej rzeczywiście przekłada się na wyniki dostawców.
Publikacja źródłowa
Opracowanie oparto na publikacji: Dariusz Siemieniako (2025), “Linking Collaborative Supplier Social Sustainability Practices and Supplier Performance in Asymmetric Power Relationships with Buyers”, Journal of Business Economics and Management, Vol. 26(3), pp. 763–782. DOI: 10.3846/jbem.2025.24424
Publikacja ma charakter teoretyczno-metodologiczny i stanowi fundament dla dalszych badań nad współpracą dostawców w ramach zrównoważonych łańcuchów dostaw.
