Żyjemy w czasach, w których każdy poważniejszy biznes jest z definicji „międzynarodowy” – choćby dlatego, że opiera się na globalnych platformach, chmurze i sieci zagranicznych dostawców usług. W takim świecie jedna niefortunna klauzula „force majeure” czy zbyt ogólne odwołanie do ESG mogą zdecydować o losie kontraktu wartego miliony. Na przecięciu tych bardzo konkretnych ryzyk i prawa umów powstała książka „Contract Law and International Trade Regulation. Contemporary Issues and Challenges” autorstwa prof. Dr Pierre’a de Gioia-Carabellese i dr Camilli Della Giustiny, wydana przez Routledge Taylor & Francis Group.
Tytuł może sugerować klasyczny podręcznik z prawa zobowiązań. W rzeczywistości to publikacja, która świadomie przekracza prosty podział na „prawo umów” i „prawo handlu międzynarodowego”. Pokazuje, jak te dwie sfery łączą się w praktyce – od zawarcia umowy, przez odpowiedzialność za jej wykonanie, aż po finansowanie obrotu i reguły globalnego handlu.
Punktem wyjścia jest solidna analiza prawa kontraktów w Anglii i Walii, z odniesieniami do prawa szkockiego oraz międzynarodowej sprzedaży towarów. W książce omówione są dobrze znane z prawa umów pojęcia i konstrukcje – oferta, akcept, błąd, wprowadzenie w błąd (misrepresentation), przymus (duress) czy frustration, czyli następcza niemożliwość wykonania umowy – ale pokazane z perspektywy realiów XXI wieku. Nie chodzi już tylko o to, jak brzmi klauzula w umowie, lecz o to, co się dzieje z kontraktem w obliczu globalnych kryzysów, gwałtownych zmian przepisów czy szybkiego rozwoju technologii.
Książka wprowadza w najnowsze debaty: od inteligentnych portów i autonomicznych statków (MASS), które zmieniają transport morski, po transakcje e-commerce i ochronę e-konsumenta. Prawo kontraktów przestaje być zamkniętym, „kodeksowym” systemem, a staje się narzędziem reagowania na innowacje technologiczne i nowe modele biznesowe.
Między common law a prawem UE: laboratorium porównawcze
Jednym z najmocniejszych elementów książki jest porównanie systemu common law z rozwiązaniami obecnymi w prawie Unii Europejskiej. Angielskie common law – nieformalny „język” międzynarodowego biznesu – służy tu jako stały punkt odniesienia dla omawiania regulacji unijnych i procesu europeizacji prawa umów.
Autorzy koncentrują się na praktyce: pokazują, jak różne tradycje prawne wpływają na sposób budowania kontraktów, rozkład ryzyk, rozumienie dobrej wiary, interpretację klauzul czy rozwiązywanie sporów. Brexit pojawia się nie tylko jako tło polityczne, lecz jako realny test odporności kontraktów i regulacji handlu na nagłe zmiany otoczenia prawnego.
Dzięki temu książka staje się rodzajem „laboratorium porównawczego”: te same problemy – na przykład odpowiedzialność za przerwane łańcuchy dostaw – mogą zostać rozwiązane inaczej w systemie common law i inaczej w porządku unijnym. To szczególnie ważne dla osób, które przygotowują się do pracy w środowisku prawnym wykraczającym poza granice jednego kraju.
Prawo handlu międzynarodowego: gdzie spotykają się podatki, finanse i środowisko
Druga część książki mocniej skupia się na międzynarodowej regulacji handlu. Omówione są tu kluczowe elementy globalnego ładu handlowego – GATT, WTO, handel towarami i usługami, kredyty dokumentowe, ubezpieczenia morskie – ale pokazane przez pryzmat wyzwań współczesnej gospodarki.
Prawo handlu nie funkcjonuje tu w oderwaniu. Zostaje pokazane w ścisłym powiązaniu z prawem podatkowym, kontraktowym, handlowym, finansowym i środowiskowym. Umowa międzynarodowej sprzedaży towarów nie jest już tylko dokumentem określającym „kto, co i za ile sprzedaje”. Staje się nośnikiem klauzul dotyczących odpowiedzialności klimatycznej, due diligence w łańcuchach dostaw, zasad raportowania niefinansowego oraz wymogów stawianych przez inwestorów i instytucje finansowe.
To dobrze oddaje szerszą zmianę w prawie gospodarczym: od prostego, transakcyjnego myślenia ku podejściu, w którym kontrakt jest narzędziem zarządzania ryzykiem prawnym, finansowym i reputacyjnym, a jednocześnie ważnym elementem realizacji celów ESG.
Od podręcznika do opowieści o wyzwaniach współczesnego prawa
„Contract Law and International Trade Regulation. Contemporary Issues and Challenges” łączy wymogi publikacji naukowej z wrażliwością na problemy praktyki. Analiza precedensów i przepisów idzie tu w parze z pytaniem, czy prawo nadąża za globalizacją, digitalizacją, pandemią, zmianą klimatu czy napięciami geopolitycznymi.
Książka jest wartościową lekturą zarówno dla osób studiujących prawo umów i handlu międzynarodowego, jak i dla praktyków zajmujących się negocjowaniem kontraktów, transakcjami transgranicznymi, compliance, finansowaniem handlu czy odpowiedzialnym biznesem. To także ważny głos w dyskusji o tym, jak powinna wyglądać nowoczesna edukacja prawnicza – taka, która uczy nie tylko przepisów, ale przede wszystkim rozumienia ich funkcji w szybko zmieniającym się świecie.
Autorzy: doświadczenie z kilku systemów prawnych i kontynentów
Za książką stoją biografie, które same pokazują, jak bardzo prawo stało się dziś międzynarodowe. Prof. de Gioia-Carabellese, związany z Akademią Leona Koźmińskiego, rozwijał swoją karierę naukową i zawodową w kilku jurysdykcjach – m.in. we Włoszech, Szkocji, Anglii i w Chinach – łącząc perspektywę badacza i praktyka prawa biznesu. Dr Camilla Della Giustina specjalizuje się w prawie biznesowym, prawie dronów i cryonice – obszarach, które szczególnie wyraźnie pokazują, jak prawo styka się z nowymi technologiami i nowymi pytaniami etycznymi.
Dla osób studiujących prawo, ekonomię i kierunki biznesowe publikacja jest okazją, by zobaczyć, jak wygląda dyskusja o kontraktach i handlu międzynarodowym na styku tradycji anglosaskiej, kontynentalnej i unijnej. Dla praktyków – szansą, by skonfrontować własne doświadczenia z perspektywą osób, które od lat poruszają się między różnymi systemami prawnymi i jurysdykcjami.
W świecie, w którym „lokalny” kontrakt IT potrafi w jednym zdaniu odwoływać się do prawa polskiego, unijnych standardów ochrony danych, angielskiego wzorca umów i oczekiwań globalnego inwestora, takie wieloperspektywiczne spojrzenie staje się po prostu koniecznością. *** Kontakt dla mediów: Paweł Siwek Specjalista ds. Komunikacji Nauki 📧 [email protected] 📞 +48 668 610 534
