Dobrobyt finansowy jeszcze nie dla Polaków. Cechy narodowe blokują

Na co dzień unikamy niepewności, a w miejscu pracy najlepiej odnajdujemy się w roli poddanych. Naukowcy sprawdzili, jakie związki mają wymiary kultury narodowej z umiejętnościami finansowymi obywateli. - Polacy są nastawieni na sukces i rywalizację, a to nie ma wpływu na to, czy są bogatsi. Unikanie sytuacji niepewnych, jak i wchodzenie w rolę uciskanych podwładnych w miejscu pracy ciągnie nas w dół. Na czym innym trzeba się skupić - mówią naukowcy.

Już wiemy, które cechy kultury narodowej mają wpływ na poziom dobrobytu społeczeństw i krajów. Sprawdził to zespół naukowców - prof. Piotr Białowolski z Akademii Leona Koźmińskiego wspólnie z socjolożką, prof. Dorotą Węziak-Białowolską i ekonomistą, prof. Jing Jian Xiao z Uniwersytetu w Rhode Island. Wyniki analiz 137 krajów opublikowali w artykule pt. “National Culture and Financial Capability: A Global Perspective”, który ukazał się na łamach “Social Indicators Research”.

Cztery cechy narodowe mają wpływ na stan naszych portfeli

Zgodnie z uznawaną na całym świecie klasyfikacją jest sześć cech kultury narodowej. Okazuje się, że na dobrobyt finansowy całych społeczeństw przełożenie mają cztery z nich. Od tego, czy myślimy o przyszłości i ją planujemy, czy stawiamy na zabezpieczenie siebie i bliskich oraz, czy w miejscu pracy jesteśmy nastawieni na partnerskie relacje z przełożonymi zależy najwięcej. Społeczeństwa, które w tych wymiarach są “na tak”, lepiej radzą sobie z pieniędzmi na każdej płaszczyźnie. To co natomiast ogranicza finanse krajów to sytuacja, w której obywatele unikają ryzyka i niepewności.

Analiza danych dowodzi, że bez związku z dobrobytem finansowym społeczeństw jest to, czy w miejscu pracy rywalizujemy, walczymy o awans i uznanie, oraz jak okazujemy emocje w relacjach zawodowych.

Polska: Nie lubimy niepewności, myślimy “tu i teraz” i hołdujemy hierarchii w pracy

- Na tle krajów europejskich jesteśmy w czołówce narodów, które unikają niepewności i potrzebują zasad, struktur i regulacji, aby funkcjonować (93 pkt na 100). Ta cecha jest silnie i niestety negatywnie związana z tym, czy umiemy zarządzać pieniędzmi. Liderem pod tym względem są Grecy. Po drugiej stronie osi są Duńczycy, którzy nie potrzebują dużej przewidywalności - zmienność planów i zadań to naturalna część ich życia zawodowego. Wiąże się to z ciekawością, która jest dla Duńczyków naturalna i rozwijana już od najmłodszych lat - komentuje prof. Piotr Białowolski z Akademii Leona Koźmińskiego, który od lat zajmuje się pomiarem jakości życia.

Z analiz wynika, że blokuje nas też nastawienie na realizację doraźnych potrzeb (49 pkt na 100), zamiast myślenia w długiej perspektywie. I pod tym względem jesteśmy również w europejskiej czołówce.

Profesor Białowolski wskazuje także na to, że ogranicza nas dominujące w Polsce podejście do relacji między podwładnym i przełożonym w miejscu pracy (68 pkt na 100). - Akceptujemy hierarchiczny porządek, w którym każdy ma swoje miejsce. Niczym poddani oczekujemy, że przełożeni wskażą palcem, co trzeba robić. Idealny szef dla Polaków to życzliwy autokrata - mówi ekonomista. - Chcemy być traktowani z szacunkiem w miejscu pracy, ale mentalnie nie jesteśmy gotowi na partnerstwo, w którym szef i podwładny dzielą odpowiedzialność. To podejście i sposób zachowania odzwierciedla postrzegany przez nas porządek społeczny, w którym dominują nierówności  - dodaje.

Dla porównania, Niemcy i Anglicy, którzy mają dużo silniejsze gospodarki mają dwa razy niższe wskaźniki pokazujące przywiązanie do hierarchii w organizacji i społeczeństwie (35 pkt).

Dane, które ilustrują cechy narodowe można samodzielnie porównywać na stronie: https://www.hofstede-insights.com/country-comparison-tool.

Parcie na sukces nie ma żadnego znaczenia dla naszych portfeli

Jako naród silnie dążymy do osiągnięcia sukcesu (64 pkt na 100). Motywuje nas chęć bycia najlepszym, rywalizacja i wyniki. Niestety ta cecha, jak wynika z analiz, nie ma żadnego wpływu na to, czy umiemy zarządzać finansami osobistymi. Przeciwwagą do postawy rywalizacji jest nastawienie na współpracę oraz pozytywne podejście do pracy, którą się po prostu lubi.

- Ten wymiar kulturowy jest jednak bez znaczenia dla zasobności naszych portfeli. W miejscu pracy można zarówno dążyć do awansów i sukcesu, jak i traktować pracę jako źródło satysfakcji wynikającej ze współpracy z ludźmi. I żadna z tych postaw nie przełoży się wprost na to, czy będziemy mniej lub bardziej zamożni - komentuje profesor.

Krajowa Strategia Edukacji Finansowej

Przyszłość rynków kapitałowych, wzrost gospodarczy i dobrobyt finansowy obywateli są uzależnione od kompetencji finansowych dzieci, młodzieży, dorosłych, przedsiębiorców i MSP. Taką konkluzję w połowie br. maja opublikowała Rada Komisji Europejskiej. W tym samym opracowaniu wezwano kraje unijne do podjęcia pilnych działań, które podniosą niewystarczający dziś poziom wiedzy i umiejętności, w tym opracowanie krajowych strategii edukacji finansowej. W momencie publikowania tych konkluzji polskie Ministerstwo Finansów było już w trakcie analizowania opinii zgłoszonych do projektu krajowej strategii, nad którą prace toczyły się do wiosny 2023 r. Więcej o pracach nad strategią: https://www.gov.pl/web/finanse/krajowa-strategia-edukacji-finansowej.

Wymiary kultury narodowej wg Hofstede

Model wymiarów kultury narodowej Hofstede to sposób rozumienia kultury kraju w oparciu o jego wartości kulturowe, który jest wykorzystywany, aby pomóc organizacjom poprawić komunikację i współpracę między ludźmi z różnych kultur. Składa się z 6 wymiarów: akceptacja i oczekiwanie hierarchii (ang. power distance), motywacja do osiągnięć i sukcesu (ang. masculinity), unikanie niepewności (ang. uncertainty avoidance), powściągliwość (ang. indulgence), indywidualizm (ang. individualism) oraz orientacja długoterminowa (ang. long term orientation).

***

Kontakt dla mediów:

Ewa Kuźniar-Dziura | pro science e.kuzniar@proscience.pl +48 533 371 181 

Czytaj także