Wpływ wsparcia finansowego dla MŚP na ich wyniki finansowe w czasie pandemii koronawirusa w wybranych krajach europejskich

Wpływ wsparcia finansowego dla MŚP na ich wyniki finansowe w czasie pandemii koronawirusa w wybranych krajach europejskich

Kierownik projektu
Wiedza
dr hab. Aneta Hryckiewicz-Gontarczyk
Kwota dofinansowania
Koszty
700 574 PLN
Czas trwania
01.09.2022 - 31.08.2025
Źródło finansowania
Koszty
Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki 2021/41/B/HS4/03586 OPUS

Obecnie świat walczy z pandemią wywołaną chorobą koronawirusa. W rezultacie wiele gospodarek zmaga się z kryzysem gospodarczym spowodowanym kwarantanną oraz zamknięciem wielu firm. Szacuje się, że około 70% europejskich małych i średnich przedsiębiorstw doświadczyło spadku dochodów w 2020 r. z powodu pandemii. Ponadto większość małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) musiała ograniczyć swoją działalność i odnotowała spadek przychodów o ponad 50% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. W kwietniu 2020r. Polska przyjęła tzw. Tarczę finansową – program wsparcia finansowego dla przedsiębiorstw różnej wielkości finansowany z Polskiego Funduszu Rozwoju. Ma on na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom blokady gospodarczej i utrzymanie płynności firm. Tarcza finansowa ma formę subwencji, do 75% której nie podlega zwrotowi po spełnieniu określonych warunków. Największy procent Tarczy finansowej przeznaczony jest dla MŚP – otrzymają one 50 miliardów złotych, co stanowi połowę funduszu Tarczy Finansowej. Mikroprzedsiębiorstwa otrzymają 25 miliardów złotych. Jest to jeden z pierwszych programów w Unii Europejskiej na taką skalę, dlatego niezwykle ważne jest zrozumienie jego konsekwencji i przeprowadzenie oceny korzyści dla firm oraz całej gospodarki. W tym samym czasie podobny program został przyjęty we Francji. Nazywa się „Funduszem Solidarności Francuskiej” i jest skierowany do mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, które poniosły straty w wyniku wprowadzenia ograniczeń społecznych związanych z rozpowszechnianiem się koronawirusa. Polski i francuski programy mają kilka wspólnych uwarunkowań, które wyróżniają je wśród programów wsparcia finansowego przyjętych przez inne kraje: po pierwsze, są skierowane do mikro, małych i średnich firm; po drugie mają formę dotacji; a po trzecie, głównym kryterium kwalifikowalności firmy do ubiegania się o dofinansowanie jest to, że spadek obrotów spowodowany ograniczeniami społecznych powinien wynosić co najmniej 25% w Polsce i 50-70% we Francji. Trzeci warunek sprawia, że polskie i francuskie programy wsparcia są wyjątkowe, ponieważ żaden inny kraj w Europie nie wdrożył podobnych programów na swoim terytorium.

Aby zakwalifikować się do programów, mikroprzedsiębiorstwa i MŚP muszą mieć co najmniej 25% spadek obrotów w Polsce i 50% we Francji w porównaniu z poprzednim miesiącem. Ten warunek pozwala na porównanie firm otrzymujących finansowanie i tych, które go nie otrzymują. Niniejsze badanie proponuje ocenę skuteczności programu. Głównym celem tego badania jest oszacowanie efektów programów dotacyjnych dla mikroprzedsiębiorstw i MŚP w Polsce oraz Francji. Główne pytanie badawcze to: jakie są skutki programów dotacyjnych w ramach Polskiej Tarczy Finansowej i Funduszu Solidarności Francuskiej dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw? A w szczególności: jaki jest wpływ tych programów na płynność i wyniki finansowe mikroprzedsiębiorstw i MŚP?

Istnieje kilka powodów, dla których badanie to będzie oceniać programy wsparcia finansowego skierowane do mikroprzedsiębiorstw i MŚP. Po pierwsze, szacuje się, że luka finansowa wywołana kryzysem COVID-19 w sektorze mikroprzedsiębiorstw i MŚP odpowiada za ponad 50% spadku PKB Polski i Francji w 2020 roku. Po drugie, mikro firmy i MŚP są odpowiedzialne za lwią część PKB i zatrudnienia w Polsce oraz Francji, dlatego ich bankructwa miałyby niszczący wpływ na gospodarki tych krajów. Dlatego kluczowe jest zrozumienie skutków systemów wsparcia zapewnianych przez państwo podczas kryzysu, aby móc odpowiednio przygotować się na przyszłe pogorszenie koniunktury i wyciągnąć wnioski z tego doświadczenia. Po trzecie, charakter tych programów subwencji finansowych jest bardzo wyjątkowy, ponieważ podobne subwencje dla przedsiębiorstw są zazwyczaj bardzo rzadko udzielane zgodnie z zasadami wspólnego rynku europejskiego.

Proponowane badanie będzie pierwszym projektem, który ma na celu przeprowadzenie ewaluacji ogólnokrajowych programów subwencji finansowych dostępnego dla mikroprzedsiębiorstw i MŚP w warunkach kryzysowych. Wyniki tego badania będą niezwykle ważne dla decydentów w Polsce, Francji i na arenie międzynarodowej i będą miały następujące implikacje dla kształtowania polityki: zrozumienie skutków subwencji finansowych ukierunkowanych na wspieranie płynności firm w czasie kryzysu; oszacowanie wpływu subwencji finansowych na płynność i wyniki firm; ocena skuteczności mechanizmu progowego w procesie wyboru firm – czy próg spadku obrotów o 25%/50% jest skuteczny? Zrozumienie, które firmy i w jaki sposób skorzystały z dotacji – czy istnieje zróżnicowany efekt dotacji w zależności od wielkości firmy? Ponadto wyniki tego badania będą miały szczególne znaczenie dla mikroprzedsiębiorstw i MŚP. Ponieważ są oni odbiorcami dotacji, muszą rozumieć, jakich efektów mogą oczekiwać od tej formy wsparcia publicznego. W ramach tego badania możliwe będzie oszacowanie przyczynowego wpływu dotacji na płynność i wyniki finansowe firm, a zatem decydenci w firmie będą mogli wykorzystać te informacje przy podejmowaniu decyzji, czy ubiegać się o takie dotacje w przyszłości. Wreszcie projekt przyniesie również ogromną wartość dla społeczeństwa. Niszczycielski efekt kryzysu koronawirusowego, nieproporcjonalnie krzywdzący mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa, które stanowią lwią część gospodarki, sprawia, że ich stabilność finansowa i dostęp do płynności mają ogromne znaczenie dla społeczeństwa. Dlatego bardzo ważne jest, aby programy wsparcia publicznego zostały przebadane, a ich skutki ocenione przed nadejściem kolejnego kryzysu.

dr hab. Aneta Hryckiewicz-Gontarczyk

Aneta Hryckiewicz jest doktorem nauk ekonomicznych i ekspertem w dziedzinie finansów przedsiębiorstw i bankowości. Doktorat zdobyła na Uniwersytecie Goethe we Frankfurcie nad Menem. Stypendystka Uniwersytetu Whartona w Stanach Zjednoczonych. Obecnie jest pracownikiem naukowy i wykładowca Uniwersytetu Goethe we Frankfurcie nad Menem oraz Akademii Leona Koźmińskiego. Pełni również funkcję Dyrektora Instytutu Rozwoju Biznesu w obszarze finansów i rachunkowości oraz ładu korporacyjnego. Przez pewien okres była związana z bankowością inwestycyjną, gdzie doradzała przy wycenach przedsiębiorstw w transakcjach fuzji i przejęć w jednym z największych banków inwestycyjnych. Posiada tytuł CFA.
Wykładowca na Programie Executive MBA, Duke-Goethe Business School oraz Euro*MBA. Wykładowca na kursach przygotowujących do egzaminów CFA. Od 2010 roku stowarzyszona w Financial Institutions Center w Wharton School na Uniwersytcie Pennsylvania. Autorka licznych publikacji z funkcjonowania rynków finansowych, reform finansowych i corporate governance w krajach rozwijających się.

dr Olha Zadorozhna