Wpływ nowych technologii na sektor bankowy w krajach UE

Transformacja technologiczna bankowości należy dziś do najważniejszych zmian zachodzących w europejskiej gospodarce. Banki coraz częściej wykorzystują sztuczną inteligencję, automatyzację procesów, analitykę danych czy technologie blockchain do oceny klientów, udzielania kredytów i zarządzania ryzykiem. Jednocześnie Unia Europejska wprowadza regulacje – takie jak PSD2 – które wymuszają udostępnianie danych finansowych zewnętrznym podmiotom. Celem projektu było zrozumienie, jak te zmiany wpływają na dostęp firm do finansowania, koszty kredytu oraz stabilność sektora bankowego.

W ramach projektu przeprowadzono wywiady z przedstawicielami sektora finansowego, zaprojektowano i zrealizowano badanie ankietowe wśród banków UE oraz zbudowano unikalną bazę danych obejmującą ponad 235 tysięcy małych i średnich przedsiębiorstw oraz 54 banki w kilkunastu krajach europejskich. Połączono informacje o wdrażanych technologiach z danymi finansowymi firm i banków, a następnie przeprowadzono szczegółowe analizy statystyczne.

Wyniki pokazują, że nowe technologie rzeczywiście zwiększają dostęp firm do kredytu – szczególnie finansowania długoterminowego potrzebnego na inwestycje. Banki wykorzystujące zaawansowane narzędzia analityczne są w stanie szybciej i taniej oceniać ryzyko, co przekłada się na większą podaż kredytu oraz niższe koszty finansowania dla części przedsiębiorstw.

Jednocześnie projekt ujawnił mniej oczywistą stronę transformacji technologicznej. Okazuje się, że korzyści z nowych technologii nie rozkładają się równomiernie. Firmy dojrzałe,

posiadające uporządkowaną dokumentację finansową, zyskują relatywnie więcej niż młode przedsiębiorstwa czy podmioty o nieformalnym charakterze działalności. Technologie bardzo dobrze „przetwarzają” istniejące dane, ale nie potrafią ich stworzyć tam, gdzie ich brakuje. W efekcie część mniejszych i mniej przejrzystych firm może być stopniowo wypychana na margines rynku kredytowego.

Projekt pokazał również, że regulacje dotyczące udostępniania danych (PSD2) przynoszą pozytywne efekty głównie we wczesnej fazie rozwoju ekosystemów finansowych. Z czasem, wraz z rozwojem firm fintech i algorytmicznych modeli oceny ryzyka, początkowe korzyści dla słabszych uczestników rynku mogą się odwracać. Kluczową rolę odgrywają tu same banki – instytucje bardziej zaawansowane technologicznie potrafią ograniczać negatywne skutki tej transformacji poprzez bardziej precyzyjne modele wyceny ryzyka.

Znaczenie projektu wykracza poza sektor finansowy. Wyniki pokazują, że innowacje technologiczne – choć zwiększają efektywność – mogą jednocześnie pogłębiać nierówności, jeśli nie są odpowiednio projektowane i regulowane. Badania dostarczają nowych argumentów dla decydentów publicznych, wskazując, że polityka technologiczna powinna uwzględniać nie tylko tempo wdrażania technologii, ale także ich długofalowe skutki społeczne. Projekt wnosi istotny wkład do wiedzy o tym, jak technologie zmieniają funkcjonowanie rynków oraz jakie warunki są potrzebne, aby transformacja technologiczna sprzyjała szerokiemu, a nie selektywnemu rozwojowi gospodarczemu