Ambasador przedstawił chińską perspektywę transformacji energetycznej oraz wskazał obszary możliwej współpracy polsko-chińskiej, m.in. w zakresie nowych źródeł energii, magazynowania energii, zielonych paliw przemysłowych i rozwiązań dla systemów ogrzewania.
***
Zapis wystąpienia Jego Ekscelencji LU Shana, Ambasadora Chińskiej Republiki Ludowej w Polsce, wygłoszonego podczas 41. Interdyscyplinarnej Konferencji Naukowej „Geopolityka a kwestia chińska”, zorganizowanej przez Centrum Badawcze Transformacji, Integracji i Globalizacji TIGER 26 maja 2026 roku w Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie.
***
Bardzo się cieszę, że mogę dziś odwiedzić Akademię Leona Koźmińskiego. „Nauka ma być praktyczna na miarę swoich czasów” to idea, którą kieruje się Akademia Leona Koźmińskiego. Odzwierciedla ona ważną rolę, jaką dobra uczelnia powinna odgrywać wobec społeczeństwa: myśleć o przyszłości i mieć odwagę ją tworzyć. W czasach szybkich zmian nie jest to łatwe.
Jak odnaleźć właściwy kierunek w świecie pełnym przemian? To pytanie, przed którym stoją dziś państwa, narody i każdy z nas.
Chiny mają własne spojrzenie i wizję przyszłości. W naszym kraju realizujemy obecnie założenia XV Planu Pięcioletniego, którego fundamentami są rozwój o wysokiej jakości oraz wysoki poziom otwarcia na świat. Pogłębiamy reformy, wspieramy innowacje technologiczne, poprawiamy jakość życia obywateli i przyspieszamy zieloną transformację, konsekwentnie rozwijając modernizację w stylu chińskim.
Na arenie międzynarodowej stanowczo sprzeciwiamy się powrotowi do prawa dżungli w stosunkach międzynarodowych. Opowiadamy się za równym i uporządkowanym światem wielobiegunowym oraz za bardziej sprawiedliwą i otwartą globalizacją gospodarczą, apelując o zbudowanie społeczności o wspólnej przyszłości dla ludzkości.
Chińskie idee i rozwój mogą wnieść do świata więcej stabilności i przewidywalności. Pragniemy nie tylko wspierać wspólny rozwój poprzez współpracę międzynarodową, ale także razem odpowiadać na wyzwania, które ten rozwój niesie. Dzisiejszy świat doświadcza wielu napięć i kryzysów. Ostatnie wydarzenia na Bliskim Wschodzie wpłynęły na bezpieczeństwo energetyczne i globalne łańcuchy dostaw. Kwestia energii znów stała się tematem pilnym i niezwykle aktualnym.
Dlatego chciałbym dziś porozmawiać z Państwem o chińskich doświadczeniach związanych z transformacją energetyczną oraz o możliwościach współpracy energetycznej między Chinami a Polską.
Energia jest fundamentem funkcjonowania nowoczesnego społeczeństwa. Zarówno maszyna parowa i węgiel podczas pierwszej rewolucji przemysłowej, jak i elektryczność w czasie drugiej rewolucji przemysłowej udowodniły, że każdy wielki skok rozwoju cywilizacyjnego był związany z rewolucją energetyczną.
Dziś, wraz z rozwojem fotowoltaiki, energetyki wiatrowej, baterii i magazynowania energii, ponownie znajdujemy się w kluczowym momencie nowej transformacji energetycznej. Charakter sektora energetycznego głęboko się zmienia: od modelu opartego głównie na zasobach naturalnych do modelu opartego na technologii i możliwościach przemysłowych. W Chinach transformacja energetyczna jest ściśle powiązana z rozwojem o wysokiej jakości. Nie tylko wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne państwa, lecz także dostarcza trwałego, zielonego impulsu dla rozwoju nowych sił produkcyjnych.
Na czym polega chińskie doświadczenie?
W 2014 roku Przewodniczący Xi Jinping przedstawił nową strategię bezpieczeństwa energetycznego, opartą na „rewolucji w zakresie konsumpcji energii, produkcji energii, technologii energetycznych, systemu zarządzania energią i wszechstronnej współpracy międzynarodowej”. W 2020 roku Chiny zobowiązały się osiągnąć szczyt emisji CO₂ przed 2030 rokiem oraz neutralność klimatyczną przed 2060 rokiem. Tym zobowiązaniem wyznaczyły długoterminowy harmonogram zielonej transformacji kraju.
W latach 2012-2024 średni roczny wzrost zużycia energii w Chinach wynosił 3,4%, podczas gdy gospodarka rosła średnio o 6,1% rocznie. Jednocześnie energochłonność gospodarki spadła łącznie o 27,1%. W 2025 roku sektor czystej energii wzrósł o 18% i odpowiadał za około 11,4% chińskiego PKB, stając się jednym z głównych motorów wzrostu gospodarczego. Chiny stworzyły największy na świecie system czystej energetyki i posiadają najbardziej kompletny łańcuch przemysłu nowych źródeł energii.
Chiny dostarczają ponad 80% światowych modułów fotowoltaicznych oraz 70% wyposażenia dla energetyki wiatrowej. Od dziesięciu lat zajmują także pierwsze miejsce na świecie pod względem produkcji i sprzedaży pojazdów elektrycznych. Technologie takie jak przesył ultrawysokiego napięcia czy nowoczesna energetyka jądrowa należą do światowej czołówki. Analizy pokazują również, że emisje CO₂ w Chinach nie wzrosły już drugi rok z rzędu.
Obecnie budowa nowego systemu energetycznego w Chinach wkracza w kluczowy etap. Zgodnie z najnowszym XV Planem Pięcioletnim Chiny będą dalej zwiększać udział energii niekopalnej, wzmacniać innowacje technologiczne oraz rozwijać magazynowanie energii, wodór, inteligentne sieci elektryczne i cyfrowe systemy energetyczne. Dzięki reformie rynku energii i doskonaleniu mechanizmów rynkowych będziemy dążyć do lepszego wykorzystania zasobów energetycznych oraz połączenia rozwoju gospodarczego, bezpieczeństwa energetycznego i redukcji emisji.
Dlaczego chińskie doświadczenia mogą być ważne dla Polski?
Zgodnie z planami Polska zamierza w ciągu najbliższych 20 lat dokonać restrukturyzacji systemu energetycznego. To ambitny cel, którego realizacja będzie zależeć od zdolności do prowadzenia konsekwentnej polityki mimo skomplikowanego otoczenia międzynarodowego.
Jednak zarówno w Polsce, jak i w całej Unii Europejskiej kierunek transformacji energetycznej jest już ustalony. Chiny i Polska mierzą się przy tym z podobnymi wyzwaniami: długoletnim uzależnieniem od węgla, wysokim zapotrzebowaniem przemysłu na energię, dużą wrażliwością na kwestie bezpieczeństwa energetycznego oraz obawami przed kosztami zbyt szybkiej transformacji. Uważam, że wartość chińskich doświadczeń nie polega na kopiowaniu konkretnych rozwiązań, lecz na samym sposobie myślenia o transformacji.
Po pierwsze, Chiny pokazały, że rozwój nowych źródeł energii może iść ramię w ramię z modernizacją przemysłu i wzrostem gospodarczym.
Po drugie, dzięki produkcji na dużą skalę udało się obniżyć koszty transformacji i uczynić zieloną energię bardziej dostępną.
Po trzecie, inwestycje w sieci przesyłowe, cyfrowe sieci elektryczne i magazynowanie energii pomogły rozwiązać problem stabilności dostaw przy rosnącym udziale energii słonecznej i wiatrowej.
Po czwarte, rozwój własnych technologii energetycznych zwiększył bezpieczeństwo i niezależność energetyczną kraju.
Innymi słowy, transformacja energetyczna może jednocześnie uwzględniać bezpieczeństwo, rozwój i sprawiedliwość społeczną. Może nie tylko napędzać wzrost gospodarczy, ale także zwiększać konkurencyjność przemysłu.
Jakie są możliwości współpracy chińsko-polskiej?
Na poziomie handlowym przewaga skali chińskiego przemysłu nowych źródeł energii może pomóc Polsce obniżyć koszty transformacji i przyspieszyć jej tempo. W krajach europejskich, które wcześniej rozpoczęły zieloną transformację, takich jak Holandia, Niemcy, Dania czy Norwegia, chińskie moduły fotowoltaiczne, baterie i rozwiązania dla elektromobilności są już szeroko wykorzystywane i sprawdzone w praktyce. Dla Polski współpraca z Chinami może oznaczać nie tylko bardziej efektywną i tańszą transformację, lecz także stworzenie bardziej zróżnicowanego i zdrowego rynku energetycznego.
Na poziomie przemysłowym Chiny i Polska mogą wspólnie rozwijać łańcuchy wartości w sektorze nowych źródeł energii. Polska posiada solidne podstawy przemysłowe i korzystne położenie, natomiast chińskie firmy dysponują zaawansowanymi technologiami i doświadczeniem przemysłowym. Przy odpowiednim wsparciu politycznym współpraca przemysłowa może przynieść Polsce inwestycje, nowe miejsca pracy i wzrost konkurencyjności gospodarki.
W zakresie technologii i wymiany doświadczeń obie strony mogą wspólnie poszukiwać rozwiązań najlepiej odpowiadających warunkom Polski. Możliwa jest współpraca naukowa i badawcza w takich obszarach jak energia słoneczna, magazynowanie energii, zielone paliwa przemysłowe czy regionalne systemy ogrzewania.
Różnice w potencjale zasobowym poszczególnych regionów Chin są znaczne, co przekłada się na bogactwo i różnorodność działań podejmowanych w ramach zielonej transformacji – od budowy nowoczesnych sieci energetycznych, przez rozwój klastrów przemysłowych, aż po poszukiwanie niskoemisyjnych rozwiązań w zakresie ciepłownictwa. Tym samym zakres tematów do wzajemnej wymiany doświadczeń i dobrych praktyk między Chinami a Polską na szczeblu samorządowym jest niezwykle szeroki.
Jak postrzegać ryzyko i współpracę?
Kiedy dziś rozmawiamy o współpracy energetycznej, technologii i rynku, tak naprawdę mówimy o czymś głębszym. Mówimy o tym, jak rozsądnie rozwijać otwartość i współpracę. Chiny i Polska różnią się pod wieloma względami, ale oba kraje muszą szukać stabilnej drogi rozwoju w coraz bardziej niepewnym świecie. Dobre decyzje powinny uwzględniać ryzyko, ale muszą opierać się na faktach i racjonalnym myśleniu.
W ostatnich latach rozmowa o współpracy międzynarodowej stała się trudniejsza niż wcześniej. Emocjonalne i upolitycznione narracje często utrudniają dostęp do rzetelnych informacji i podejmowanie rozsądnych decyzji. Najbardziej paradoksalne jest to, że czasem mówi się o „redukcji ryzyka”, zanim współpraca zdąży naprawdę się rozwinąć. Tymczasem bezpieczeństwo energetyczne i bezpieczeństwo łańcuchów dostaw wymagają przede wszystkim różnorodności wyboru, uczciwej konkurencji i odporności całego systemu. Nie chodzi o „ograniczanie współpracy”, lecz wręcz przeciwnie – o budowanie poprzez współpracę otwartego, zróżnicowanego i zdrowego środowiska rynkowego, które pozwoli zachować samodzielność wyboru.
Dzisiejsza Polska należy już do dwudziestu największych gospodarek świata. Pod koniec ubiegłego wieku wiele państw przechodziło transformację, ale niewiele z nich potrafiło, tak jak Polska, przez długi czas utrzymać stabilność gospodarczą i społeczną oraz skutecznie włączyć się w światową gospodarkę. Jednym z ważnych powodów sukcesu Polski jest to, że nie brakuje tutaj ludzi rozsądnych i racjonalnych, takich jak profesor Kołodko.
Opierając się na doświadczeniach rozwoju naszych krajów, głęboko wierzę, że Chiny i Polska będą potrafiły w zmieniającym się świecie zachować otwartość i rozsądek, kierować się długofalowym myśleniem oraz podejmować decyzje służące wspólnym interesom naszych narodów i wspólnemu rozwojowi ludzkości.
Dziękuję Państwu za uwagę.
