Tegoroczną Nagrodę Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych otrzymali Joel Mokyr, Philippe Aghion i Peter Howitt za badania wyjaśniające, w jaki sposób postęp technologiczny i innowacje napędzają trwały wzrost gospodarczy. Laureaci dowodzą, że rozwój nie jest zjawiskiem gwarantowanym – wymaga otwartości społeczeństwa, konkurencji i kultury sprzyjającej zmianie.
Innowacje jako motor rozwoju gospodarczego
Badania noblistów łączą perspektywę historyczną i teoretyczną. Joel Mokyr pokazał, że trwały wzrost możliwy jest tylko wtedy, gdy wiedza praktyczna idzie w parze z naukowym zrozumieniem mechanizmów działania technologii. Z kolei Philippe Aghion i Peter Howitt opracowali model tzw. kreatywnej destrukcji, opisujący, jak nowe technologie wypierają stare, generując jednocześnie konflikty społeczne i gospodarcze.
– W modelu Aghiona i Howitta szczególnie ważne jest to, że konkurencja staje się siłą napędową rozwoju. Państwo nie powinno chronić „narodowych czempionów”, ale tworzyć warunki dla rywalizacji, w której są zarówno wygrani, jak i przegrani. To zupełnie nowe spojrzenie na politykę gospodarczą – komentuje prof. Adam Noga z Katedry Ekonomii w Akademii Leona Koźmińskiego.
Kultura, edukacja i dyfuzja innowacji – perspektywa Akademii Leona Koźmińskiego
Zdaniem prof. Nogi, w ujęciu Joela Mokyra kluczowym czynnikiem wzrostu jest kultura – nie państwo ani rynek, lecz społeczne postawy wobec wiedzy i zmian. Współczesne wyzwania – takie jak deglobalizacja, spadek zaufania społecznego i izolacja kulturowa – mogą osłabić mechanizmy innowacyjne.
– Ogromnym źródłem trwałego wzrostu gospodarczego jest edukacja – szczególnie ta, która buduje ciekawość i otwartość na nowe idee. Problemem Europy jest dziś zamykanie się w silosach. Gdybyśmy jako kontynent działali bardziej wspólnie, mielibyśmy ogromne przewagi w zakresie dyfuzji innowacji – podkreśla ekonomista z Akademii Leona Koźmińskiego.
Znaczenie Nagrody Nobla 2025
Nagroda przyznana Mokyrowi, Aghionowi i Howittowi przypomina, że wzrost gospodarczy wymaga nie tylko innowacji technologicznych, ale także zarządzania społecznymi skutkami postępu. W epoce sztucznej inteligencji i napięć geopolitycznych przesłanie tegorocznych laureatów nabiera szczególnego znaczenia – innowacja pozostaje warunkiem rozwoju, ale musi być wsparta edukacją, konkurencją i kulturą współpracy.
Dla gospodarek takich jak Polska, badania tegorocznych laureatów są impulsem do refleksji nad kierunkiem polityki innowacyjnej i edukacyjnej. Akademia Leona Koźmińskiego wspiera – poprzez edukację, badania i współpracę z biznesem – wizję rozwoju opartą na równowadze między postępem technologicznym a społeczną odpowiedzialnością.
