Migranci powrotni mogą być jednym z ważnych zasobów rozwojowych Warszawy. Przywożą ze sobą doświadczenie zdobyte za granicą, kompetencje językowe i międzykulturowe, znajomość międzynarodowych standardów pracy, sieci kontaktów oraz nowe sposoby myślenia o karierze, organizacji i współpracy. Ich potencjał opisuje raport „Migranci powrotni jako zasób rozwojowy Warszawy – wnioski z projektu Warsaw Talent Cluster”, opublikowany przez Urząd m.st. Warszawy.
Publikacja powstała w ramach projektu Warsaw Talent Cluster 2 realizowanego przez m.st. Warszawę we współpracy z Centrum Badań nad Zmianą Społeczną i Mobilnością CRASH Akademii Leona Koźmińskiego. Projekt stanowi kontynuację analiz dotyczących talentów, mobilności i rynku pracy w Warszawie, tym razem koncentrując się na osobach, które po okresie życia, nauki lub pracy za granicą zdecydowały się wrócić do stolicy.
Raport pokazuje, że Warszawa pełni rolę jednego z najważniejszych miejsc reintegracji migrantów powrotnych w Polsce. Jako największy rynek pracy w kraju oraz kluczowy ośrodek akademicki, biznesowy i technologiczny, stolica przyciąga osoby, które chcą wykorzystać międzynarodowe doświadczenie w dalszym rozwoju zawodowym.
Z badania wynika, że decyzje o powrocie mają różne źródła. Część osób wraca z powodów rodzinnych i osobistych, część z myślą o rozwoju kariery, część z potrzeby zakorzenienia kulturowego, a część w wyniku czynników sytuacyjnych, takich jak pandemia, Brexit czy zmiany na rynkach pracy państw emigracji. Autorzy raportu pokazują, że migranci powrotni nie są jednorodną grupą - różnią się motywacjami, etapem życia, poziomem kapitału ludzkiego i potrzebami związanymi z ponownym wejściem na rynek pracy.
Ważną częścią raportu jest typologia migrantów powrotnych. Badacze wyróżniają m.in. powroty rodzinne i osobiste, zawodowe i ekonomiczne, motywowane tożsamością i wartościami oraz powroty hybrydowe, łączące wysoki kapitał zawodowy z silnymi motywacjami społecznymi. Analiza wywiadów pogłębionych pozwoliła dodatkowo opisać m.in. migrantów prorodzinnych, zawodowo-ambicjonalnych, sytuacyjnych, tożsamościowo-kulturowych, pragmatycznych oraz strategicznych.
Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest to, że migracja często działa jak intensywna inwestycja w kapitał ludzki. Osoby powracające przywożą do Warszawy nie tylko wiedzę i doświadczenie zawodowe, ale także odporność, samodzielność, sprawczość, umiejętność funkcjonowania w międzynarodowych środowiskach i większą gotowość do działania w warunkach zmiany.
Jednocześnie raport zwraca uwagę na wyzwania związane z reintegracją. Powracający mogą mierzyć się z trudnościami w odbudowie sieci zawodowych, uznawaniem doświadczenia zdobytego za granicą, dopasowaniem do lokalnych norm pracy czy tzw. szokiem powrotnym. Dlatego autorzy podkreślają znaczenie instrumentów wsparcia, które pomogą lepiej wykorzystać potencjał tej grupy.
W rekomendacjach dla Warszawy wskazano m.in. potrzebę stworzenia punktu pierwszego kontaktu dla osób powracających – Welcome Back Point w formule one-stop shop – a także rozwijania mentoringu, doradztwa kariery, platform kontaktu z pracodawcami, narzędzi walidacji kompetencji oraz inicjatyw wzmacniających sieci społeczne i zawodowe migrantów powrotnych.
Projekt Warsaw Talent Cluster 2 pokazuje, jak ważna jest współpraca samorządu z nauką w rozumieniu współczesnych procesów mobilności. Dzięki badaniom prowadzonym przez zespół CRASH Akademii Leona Koźmińskiego Warszawa otrzymuje wiedzę, która może wspierać projektowanie polityk miejskich opartych na danych i lepsze wykorzystanie potencjału osób wracających do Polski po doświadczeniu międzynarodowym.
Raport jest dostępny na stronie Urzędu m.st. Warszawy: https://um.warszawa.pl/waw/wspolpraca-z-nauka/-/migranci-powrotni-jako-zasob-rozwojowy-warszawy-wnioski-z-projektu-warsaw-talent-cluster
