Z okazji jubileuszu założyciela Akademii Leona Koźmińskiego i honorowego prezydenta Uczelni w dniu 1 kwietnia 2021 r. odbyła się konferencja naukowa online pod tytułem „Czy wiemy, dokąd zmierzamy?”. W czterech sesjach tematycznych oraz w części poświęconej laudacjom wystąpiło łącznie 22 prelegentów, profesorów i publicystów posiadających duży dorobek z swoich dyscyplinach.
Panel z udziałem znakomitych socjologów, profesorów Andrzeja Rycharda (Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk), Piotra Sztompki (Uniwersytet Jagielloński), Krzysztofa Zagórskiego (Akademia Leona Koźmińskiego), Jubilata i redaktora Bogusława Chraboty („Rzeczpospolita”) był poświęcony wyobraźni socjologicznej i jej ograniczeniom związanym zwłaszcza z pandemią i z masowym występowaniem nowoczesnych technologii komunikacyjnych.
Panel ekonomiczny zdominowała debata o racjonalności gospodarki i gospodarowania w skali makro, do której swoje przemyślenia – obok Jubilata – wnieśli profesorowie: Maciej Bałtowski (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej), Marian Gorynia (Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu), Adam Noga (Akademia Leona Koźmińskiego) i – moderujący całość wydarzenia – Grzegorz Kołodko, a także redaktor Jacek Żakowski („Polityka” i Collegium Civitas).
Dyskusja poświęcona zarządzaniu koncentrowała się wokół głównego pytania: czy zarządzanie traci dziś moc, czy – wręcz przeciwnie – ma za dużo władzy nad rzeczywistością oraz jak w tej nowej rzeczywistości sprawdzają się liderzy? Gośćmi Jubilata byli profesorowie: Wojciech Czakon (Uniwersytet Jagielloński), Beata Glinka (Uniwersytet Warszawski), Dariusz Jemielniak i Grzegorz Kołodko (Akademia Leona Koźmińskiego) oraz redaktor Agaton Koziński („Wszystko co Najważniejsze”).
Duże doświadczenie Jubilata związane z założeniem uczelni, wieloletnią pracą jako rektora, a także doprowadzeniem Akademii Leona Koźmińskiego do sukcesu międzynarodowego poprzez uzyskanie najważniejszych akredytacji, zdobycie wysokiej pozycji w rankingach i przyciągnięcie dużej międzynarodowej grupy studiujących to wystarczające uzasadnienie, aby ostatni panel tematyczny konferencji poświęcić zarządzaniu uczelnią i systemowi szkolnictwa wyższego. Tę debatę moderował prof. Witold Bielecki, były rektor, obecnie prezydent ALK, a oprócz Jubilata wystąpili: dr Anna Budzanowska (b. podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki), profesorowie Jolanta Jabłońska-Bonca (ALK) i Arkadiusz Mężyk (Przewodniczący Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich i Politechnika Śląska) oraz redaktor Waldemar Siwiński („Perspektywy”).
Całość wydarzenia została nagrana i jest dostępna tutaj. Tutaj udostępniamy transkrypcję wygłoszonych laudacji i zapis życzeń wysyłanych przez uczestników konferencji na czacie.
Laudacje pod adresem Jubilata, prof. Andrzeja K. Koźmińskiego wygłoszone podczas konferencji online pt. „Czy wiemy, dokąd zmierzamy?”, 1 kwietnia 2021 r.
Prof. Grzegorz W. Kołodko (moderator)
Nie tylko gospodarka, lecz również polityka społeczno-ekonomiczna i ekologiczna powinny być w coraz większym stopniu oparte na wiedzy. Nadeszły jednak czasy wyjątkowo trudnej przewidywalności zjawisk i procesów. Tym bardziej trzeba stawiać sobie pytanie: czy wiemy, dokąd zmierzamy? Na początku witam wszystkich Państwa, a przede wszystkim witam Jubilata. Panie Profesorze, wiele dobrego zdrowia i dobrych myśli! Wielu zdrowych dni, tygodni, lat, wielu sukcesów, abyśmy jak najdłużej mogli się od Pana Profesora uczyć.
Czy wiemy, dokąd zmierzamy? My indywidualnie, ale także jako członkowie rozmaitych grup środowiskowych, społecznych, zawodowych, także my Polacy, my Europejczycy, czy w ogóle: my ludzkość, my cywilizacja? W zależności od punktu widzenia odpowiedzi nie mogą być jednorodne. Wszakże porównując sytuację obecną, z tą powiedzmy sprzed 13 czy 30 laty, to nie jest ani lepsza, ani gorsza – jest po prostu bardziej skomplikowana. Dlatego warto i trzeba dyskutować. Dziękuję zatem tym z państwa, którzy przyjęli zaproszenie profesora Andrzeja Koźmińskiego, nowego prezydenta naszej uczelni, profesora Witolda Bieleckiego, rektora profesora Grzegorza Mazurka i moje, jako moderatora tego intelektualnego przedsięwzięcia. Będziemy dyskutować po sesji otwierającej w 4 kolejnych webinariach, i mam nadzieję, że będzie to dla was intelektualna uczta. Teraz proszę o wysłuchanie kilku laudacji.
Prof. Grzegorz Mazurek, Rektor Akademii Leona Koźmińskiego
Dwa lata temu spłonęła iglica słynnej Katedry Notre Dame w Paryżu i jedno z najnowocześniejszych państw świata, Francja, stanęło przed dylematem: zburzyć, zachować ruiny czy odbudować? Prezydent zadeklarował szybką odbudowę, w ciągu 5 lat, ale wkrótce pojawiły się kontrowersje, które towarzyszą cały czas dziełu rekonstrukcji: czy warto wycinać dwustuletnie dęby na spalone stropy, by zachować pomnik supremacji jednej religii i białego człowieka? Po co nam stare katedry w nowym, wspaniałym XXI wieku?
Przypominam tę dyskusję, by powiedzieć, że nowego, wspaniałego świata – tak samo, jak nowej uczelni na nowe czasy – nie da się zbudować bez fundamentów, bez szacunku do historii i bez jej zrozumienia. Nie ulega wątpliwości, że fundamentem Akademii Leona Koźmińskiego jest dzisiejszy Jubilat, Profesor Andrzej Koźmiński. Wieku katedry Notre Dame Profesor jeszcze nie osiągnął, ale jest równie cenny dla naszej uczelnianej historii.
Urodził się jako Europejczyk, w kosmopolitycznej, profesorskiej rodzinie, w której częściej rozmawiało się po francusku. Zdobył świetne wykształcenie, na początku kariery wyjechał do Paryża, gdzie mógł zostać bankierem albo menedżerem. Jednak wrócił do Polski, choć nie pachniała ona wówczas tak pięknie, jak tzw. zgniły Zachód. W uznaniu za podjęcie dobrej decyzji otrzymał od ojca rodowy sygnet, który nosi cały czas na serdecznym palcu. Może to była nagroda za patriotyzm? Może za odwagę i za wybór trudniejszej, ale ciekawszej drogi? A może raczej chodziło o zakorzenienie, o fundament, który błyszczy na palcu naszego Jubilata, jak witraże Notre Dame? Można zajść daleko, podbijać kosmos jak Elon Musk, ale bez korzeni, bez solidnych podstaw, nie ma dokąd wrócić albo nie ma się punktu odniesienia.
Nasza uczelnia, założona niemal 30 lat temu, jest iglicą tej katedry. Powstała z wielkich marzeń o kompleksowej, skutecznej, etycznej i ambitnej edukacji menedżerskiej na miarę europejską. O nowoczesnym, interdyscyplinarnym centrum wymiany naukowej, o kosmopolitycznym, zróżnicowanym etnicznie i kulturowo środowisku ambitnej młodzieży z całego świata. I taką stała się Akademia Leona Koźmińskiego, Kozminski University. Mam wielką przyjemność i zaszczyt być rektorem dzieła zainicjowanego i rozwiniętego przez Pana Profesora Koźmińskiego. Nie jest to zadanie łatwe, bo poprzeczka została ustawiona wysoko, a wyzwania współczesności nakazują podnosić ją coraz wyżej. Chcemy być nowoczesną uczelnią dopasowaną do nowych wyzwań – a new school for the new world. To wielkie zadanie wymaga nie tylko wiedzy i twardych kompetencji, ale też odwagi i wyobraźni. Pan Profesor jest znanym badaczem wyobraźni ekonomicznej i przywództwa, więc mamy się od kogo uczyć i wiemy, jak tego uczyć kolejne pokolenia przyszłych liderów. Nie zamierzamy burzyć katedr, ale chcemy czerpać z nich siłę, wrażliwość i konsekwencję.
Panie Profesorze, w dniu Pańskich urodzin, chciałbym wyrazić ogromną wdzięczność całej naszej społeczności akademickiej, że poświęcił Pan swoje życie tej uczelni. Mógł Pan być jednym z liberalnych profesorów amerykańskich, wykładał Pan przecież na najlepszych uniwersytetach. Mógł Pan zostać twórcą przełomowych teorii ekonomicznych i socjologicznych – napisał Pan blisko tysiąc artykułów naukowych, książek, rozpraw i podręczników i nieustannie należy Pan do najczęściej cytowanych polskich specjalistów od zarządzania (wskaźnik Hirscha = 31). Wybrał Pan jednak trudniejsze, ale ciekawsze zadanie – stworzenie od podstaw najlepszej uczelni ekonomicznej w Europie środkowo-wschodniej. I to się w pełni udało. Dziękujemy za to. I prosimy o więcej.
Prof. Alojzy Nowak, Rektor Uniwersytetu Warszawskiego
Przyjąłem zaproszenie prof. Kołodko do wygłoszenia tej laudacji z wielką przyjemnością i jako wyróżnienie, ale także dlatego, że jest bardzo łatwo tę laudację wygłosić. Wystarczy bowiem powiedzieć: Andrzej Krzysztof Koźmiński – i w tym miejscu mógłbym skończyć, bo Andrzej Krzysztof Koźmiński jest rozpoznawany w kraju, jest rozpoznawany w Europie, jest rozpoznawany na świecie – najbardziej w Ameryce, ale także w innych krajach. Miałem przyjemność być w niektórych tych miejscach i donoszę Tobie, Andrzeju i państwu z wielką przyjemnością, że nie ja byłem podmiotem spotkań, nie byłem osobą zasadniczą, choć zapraszaną na seminaria bądź wykłady, ale Ty nią byłeś. Dlatego, że zostawiłeś tam ślad, na tych amerykańskich, rosyjskich, francuskich i na wielu innych uniwersytetach. Zostawiłeś tam ślad znaczący, wynikający z Twojej mądrości, inteligencji, z Twojej edukacji. I z tego, że jak bardzo kochałeś swoich rodziców, jak kochasz swoją żonę, tak bardzo kochasz swoich studentów, doktorantów i współpracowników. I prawdą jest, że nigdy nie zazdrościłeś ludziom sukcesów, a wspierałeś ich, wysyłałeś na studia, na staże, na praktyki za granicę. Sam byłem jednym z nich, ale było ich dziesiątki, żeby nie powiedzieć setki. Wielu wyrosło na profesorów, przedsiębiorców i polityków. I oni wszyscy ten ślad, który zostawiłeś, poszerzają i pogłębiają. Tego, Andrzeju, nikt nigdy Ci nie zabierze.
Ty także pokazałeś, co znaczy przedsiębiorczość, co znaczą innowacje, między inni poprzez to, że wspólnie z Oktawem Koczubą założyliście tę alma mater, znaną dziś na całym świecie. Tę szkołę poświęciłeś swojemu ojcu, wybitnemu ekonomiście, temu właśnie, który wręczył Ci sygnet, o czym wspomniał magnificencja. Jak musiał Cię kochać, jeśli tak bardzo szczerze Cię witał, kiedy wróciłeś do Polski.
Znam Cię od 1984 roku, a już kiedy studiowałem, słyszałem o Tobie – na SGH, na Uniwersytecie Warszawskim i we wszystkich tych miejscach, gdzie także studiowałem. Po prostu Andrzej Koźmiński to jest ktoś! Nasz wspólny przyjaciel, Kazio Ryć, którego już nie ma z nami, tak pięknie zawsze mówił o Tobie: z Andrzejem warto się przyjaźnić, z Andrzejem warto się spotykać, z Andrzejem warto rozmawiać. Masz ogromny wpływ na rzeczywistość związaną z przedsiębiorczością, z innowacjami, a także z nauką. Wierzę, że będziesz miał ten wpływ przez wiele jeszcze lat. Bardzo ci tego życzę w imieniu własnym i całego Uniwersytetu Warszawskiego, który jest także Twoją alma mater. Wszystkiego dobrego, Andrzeju.
GWK: Wspomniał Pan Profesor dwie uczelnie, a pominął Instytut Finansów, w którym my się poznaliśmy w 1989 roku i pamiętam, że dyskutowaliśmy tam także pewne poglądy profesora Koźmińskiego.
Prof. Elżbieta Mączyńska, Prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego
W imieniu Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego oraz w imieniu własnym, mam zaszczyt przekazać dostojnemu Jubilatowi wyrazy wielkiego podziwu, wielkiego uznania dla dzieła, które stworzył i tworzy. Panie Profesorze, jest pan wcale nie tak częstym przykładem niezwykle udanego łączenia naukowego doświadczenia, teorii z praktyką. Przekuł pan swój intelektualny dorobek w pomnik. To pomnik żywy. Jest nim bowiem tętniąca życiem i chrakteryzująca się dynamicznym rozwojem Akademia Leona Koźmińskiego, ALK. Zarazem jest to piękny wyraz pamięci i czci syna dla ojca. Ten pomnik ma swój fizyczny wymiar, ale przede wszystkim są to krajowi i zagraniczni, studenci, pracownicy, profesura, w tym współpracujący z uczelnią nobliści, najwyższej klasy ekonomiści.
ALK to uczelnia z wybitnymi naukowcami oraz studentami, niosącymi jej sławę w świat. W dodatku, jak wynika z medialnych doniesień, jeden z profesorów tej uczelni został zgłoszony do Komitetu Noblowskiego jako kandydat do tej najważniejszej w naukach ekonomicznych nagrody. Wszystko to uzmysławia wielkość dzieła, jakim jest ALK, dzieła Jubilata, legitymującego się zarazem szczególnie znaczącym naukowym dorobkiem publikacyjnym. Zważywszy na ponad tysiąc publikacji Jubilata, nie sposób w krótkim czasie dostatecznie kompleksowo ich przedstawić. Chciałabym jednak zwrócić uwagę na ten element naukowego dorobku, który stosunkowo rzadko się pojawia w opisie dokonań Jubilata. Mam tu na myśli działalność w Radzie Strategii Społeczno-Gospodarczej przy Radzie Ministrów. Twórcą tej Rady, funkcjonującej w latach 1994-2006, był ówczesny wicepremier, pan prof. Grzegorz Kołodko, także pracownik ALK. Na forum Rady realizowane były prace eksperckie i debaty oraz przygotowywane i kierowane do rządu raporty, dotyczące przede wszystkim długookresowych strategii i potencjalnych kierunków przemian społeczno-gospodarczych.
Współautorem jednego z takich raportów był właśnie profesor Andrzej Koźmiński. To raport z 2003 r. pt. „Polski ustrój społeczno-gospodarczy: jaki kapitalizm?” Niedawno do tego raportu zajrzałam i stwierdziłam, że zawarty tam tekst prof. Koźmińskiego pt. „Jaki kapitalizm? Modelowe trendy i kierunki polityki” jest jeszcze bardziej aktualny niż wówczas, kiedy był pisany, czyli przed niemal 20 laty. Tekst ten dotyczy tego, z czym dzisiaj boryka się świat. Pandemiczny kryzys, jakiego obecnie doświadczamy, sprawia bowiem, że szczególnej wagi nabiera pytanie, jaki model ustroju społeczno-gospodarczego w takich warunkach byłby najbardziej zasadny, jaki byłby optymalny? Profesor Koźmiński w rzeczonym tekście przestrzega przed różnymi pułapkami, które mogą pojawiać się w procesie poszukiwania odpowiedzi na tego typu pytania. Przestrzega m.in. przed pułapką konstruktywizmu, czyli złudnym przeświadczeniem, że systemy społeczno-gospodarcze można budować wedle z góry przyjętych, szczegółowych projektów i w oderwaniu od otoczenia społecznego (pułapka technokratyzmu). Zachęcam do zapoznania się z tym tekstem, bo jest szczególnie aktualny i ważny. Cechuje go swego rodzaju synkretyzm i – w pełni zasadny w przypadku tak złożonej problematyki – eklektyzm, w najlepszym tego słowa rozumieniu.
Pan rektor Grzegorz Mazurek mówił o katedrze Notre Dame, ja chciałabym tylko, podpisując się pod tą metaforą, dodać, że wszystkie dzieła, zwłaszcza intelektualne, jeśli są wybitne, żyją wiecznie. Stanowią inspirację dla kolejnych pokoleń, a zarazem ważny czynnik sztuki życia. To dotyczy np. dzieł starożytnych filozofów. Takim filozofem, notabene wysoce synkretycznym, był Seneka Młodszy, który – wypowiadając się na temat sztuki życia – wskazywał, że „aby tworzyć dobre życie dla siebie, trzeba przede wszystkim żyć dla innych” Nawiasem mówiąc, Seneka należał do najbogatszych filozofów starożytnych. Pan prof. Koźmiński doskonale opanował sztukę życia i jej nie zatracił, mimo wielu trudności, z którymi nieuchronnie musiał się zderzać, podejmując tak złożone wyzwania twórcze. Swoisty charme, dżentelmeńska elegancja i poczucie humoru, a zarazem życzliwość dla innych, czym zawsze się wyróżniał i wyróżnia, a także szeroki gest i wyobraźnia (nie tylko ekonomiczna) oraz konsekwencja w działaniach, to cechy, które z pewnością umożliwiły Jubilatowi tak owocne połączenie dorobku teoretycznego z dziełem, jakim jest ALK.
Życzę Jubilatowi, by dalej tak wspaniale hołubił i rozwijał to dzieło. Jestem przekonana, że mimo niebywałej zmienności współczesnego świata, ma ono szansę na braudelowskie długie trwanie, czyli trwałość wiekową czy nawet wielowiekową, trwałość, jaka cechuje wszystkie dzieła wybitne. Potwierdzają to m.in. dzieła starożytnych filozofów. Drogi Jubilacie, drogi Andrzeju, w imieniu własnym oraz Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, życzę Ci wielu kolejnych sukcesów i dokonań, a przede wszystkim zdrowia, satysfakcji życiowej i radości. Wszystkiego dobrego, Panie Profesorze! Wszystkiego dobrego, Andrzeju! AD MULTOS ANNOS!
Prof. Wojciech Dyduch, Przewodniczący Komitetu Nauk Organizacji i Zarządzania Polskiej Akademii Nauk
W życiu ważnych jest wiele rzeczy: miłość, rodzina, zdrowie, sukces finansowy, grono zaufanych przyjaciół. Czego więc życzyć człowiekowi, który wspiął się na prawdziwy Mount Everest nauki, który ma serce szczodre, jest otoczony uczniami i wychowankami, jest podziwiany w kraju i na świecie? Panie profesorze, drogi Jubilacie, pragniemy po prostu, by to trwało jak najdłużej! Nasz Komitet jest pełen podziwu dla Pańskich zasług. Jesteśmy zachwyceni sposobem, w jaki zbudował Pan najlepszą prywatną uczelnię w kraju, tym jak ona dzisiaj funkcjonuje, jakie wydarzenia tam się odbywają! Osobiście pamiętam EURAM, tak duża konferencja to był wówczas ewenement w Polsce, a to odbyło się właśnie w Koźmińskim!
Czytamy Pańskie dzieła, osobiście jestem pod wrażeniem teorii przywództwa, ale też badań naukowych związanych z przedsiębiorczością. To są imponujące osiągnięcia, a jednocześnie jesteśmy pod wrażeniem pańskiej skromności, tego jak jest Pan mądrym, wybitnym intelektualistą, przykładem dla wielu naukowców. Dziękujemy, że możemy czerpać z tego dorobku, że możemy grzać się w tym blasku i cieple Pana serca oraz światłego umysłu.
Szanowny Panie Profesorze, w imieniu Komitetu Nauk Organizacji i Zarządzania Polskiej Akademii Nauk życzę Panu wszystkiego co najlepsze, dużo radości, dużo miłości, dużo zdrowia i spełnienia marzeń.
Prof. Andrzej K. Koźmiński: Chciałoby się powiedzieć: trwaj chwilo, jesteś piękna! Jeszcze przez jakiś czas chciałbym mieć wrażenie, że choć część tych różnego rodzaju pochwał pod moim adresem rzeczywiście odpowiada prawdzie. Jeszcze przez jakiś czas chciałbym sobie tak właśnie pomyśleć i chciałem wszystkim laudantom pod moim adresem podziękować za miłe słowa. Postaram się nadal robić w miarę nie najgorsze wrażenie.
Życzenia były także kierowane do Jubilata podczas konferencji za pośrednictwem czatu.
