Choć generatywna sztuczna inteligencja jest zjawiskiem globalnym, wciąż zbyt często omawia się ją w kategoriach uniwersalnych, bez dostatecznego uwzględniania kulturowej, językowej i społecznej różnorodności. Autorzy artykułu „Global AI Cultures” – wśród nich prof. Aleksandra Przegalińska z Akademii Leona Koźmińskiego – podkreślają, że przyszłość tej technologii powinna być kształtowana w oparciu o pluralizm kulturowy, rozumiany szeroko jako zbiór idei, zwyczajów i zachowań społecznych, które definiują różne społeczności i grupy.
W publikacji wskazano, że każde spotkanie z AI ma swój kontekst kulturowy, a pojęcia takie jak kreatywność, zaufanie czy rola pracy są interpretowane odmiennie w różnych częściach świata. Brak tej perspektywy w procesie projektowania modeli może prowadzić do uprzedzeń, marginalizacji alternatywnych sposobów korzystania z technologii i ograniczenia jej potencjału innowacyjnego. Artykuł zwraca uwagę na dominację języka angielskiego w dużych modelach językowych, co ogranicza ich skuteczność w innych językach i kulturach, a także na obecność wizualnych i narracyjnych wzorców pochodzących głównie z kultury Zachodu, które uniwersalizują wąskie wyobrażenia o sztucznej inteligencji.
Autorzy zauważają, że uwarunkowania regulacyjne – takie jak przepisy dotyczące praw autorskich czy ochrony prywatności – kształtują zarówno dostęp do danych, jak i wydajność samych modeli. W wielu przypadkach regulacje te są opracowywane w USA, Europie czy Chinach, a regiony Globalnego Południa pozostają jedynie ich odbiorcami, mając ograniczone możliwości wpływu na kształt globalnych zasad. Dane wykorzystywane do trenowania AI są zawsze zakorzenione w określonych realiach społecznych i kulturowych, dlatego konieczne jest poszerzanie zbiorów treningowych o języki, doświadczenia i perspektywy dotychczas marginalizowane, przy jednoczesnym poszanowaniu praw społeczności, które nie chcą, aby ich dane były wykorzystywane.
W konkluzji autorzy podkreślają, że inkluzywne podejście do generatywnej AI nie tylko zwiększa sprawiedliwość i etyczny wymiar technologii, lecz także poprawia jej funkcjonalność i odporność. Technologie projektowane z myślą o różnorodności kulturowej są lepiej przygotowane do szerokiego zakresu zastosowań i do pracy w różnych kontekstach, co pozwala im realnie odpowiadać na potrzeby globalnej społeczności.
Pełny artykuł „Global AI Cultures” dostępny jest na stronie Communications of the ACM: https://cacm.acm.org/opinion/global-ai-cultures/
