Dlaczego wysokiej jakości regulacje są takie ważne?

Wyjątkowe znaczenie regulacji prawnych - jednego z podstawowych wymiarów funkcjonowania nowoczesnego państwa prawa – wynika z kilku kwestii:

  • regulacje tworzą podstawy funkcjonowania społeczeństwa i gospodarki,
  • regulacje są jedynym z najważniejszych dostępnych instrumentów, którym rządzący mogą kształtować zachowania obywateli i podmiotów gospodarczych,

od jakości prawa zależy, jak postępuje rozwój społeczny i gospodarczy współczesnych państw. 

W ostatnich latach rządy najbardziej rozwiniętych krajów zachodnich zwiększyły wysiłki na rzecz zapewnienia poprawy jakości przyjmowanego prawa (w ramach koncepcji tzw. "lepszych regulacji", ang. Better Regulations).

Na czym polega podnoszenie jakości regulacji?

Proces zapewniania wysokiej jakości regulacji może obejmować szeroki wachlarz działań, takich jak:

  • uproszczenie procedur administracyjnych,
  • konsolidacja aktów prawnych,
  • ograniczanie obciążeń administracyjnych,
  • korzystanie z bardziej przyjaznych dla obywateli i przedsiębiorców alternatyw wychodzących poza rozwiązania ustawowe,
  • zwiększanie zasobów finansowych i ludzkich angażowanych w proces tworzenia regulacji,
  • wprowadzanie standardów konsultacji z grupami interesu,
  • prowadzenie oceny skutków istniejących i planowanych regulacji.

Proces związany z podnoszeniem jakości regulacji, dotyczy całego cyklu ich życia: od ustanawiania ogólnych zasad tworzenia przepisów prawych, oceny ich zasadności i jakości na etapie poprzedzającym przyjęcie danego aktu, przez skuteczne wdrożenie i ocenę ex post osiągniętych wyników. Ze wszystkich wymienionych działań, to właśnie ocena skutków regulacji (OSR) – czyli zestaw prac analitycznych, które należy uwzględnić w procesie przygotowania i wdrożenia przepisu prawnego - ma zdecydowanie kluczowe znaczenie.

Dlaczego Ocena Skutków Regulacji ma kluczowe znacznie dla zapewnienia jakości prawa?

Odpowiednio przeprowadzona OSR może dostarczyć decydentom wiedzy m.in. na temat tego:

  • czy cel regulacji odpowiada rzeczywiście występującym problemom
  • czy regulacja jest najlepszym możliwym narzędziem do rozwiązania konkretnego problemu
  • jakie będą efekty przyjęcia danej regulacji (ex ante) lub jakie są efekty przyjętej regulacji (ex post)
  • czy zdiagnozowany problem najskuteczniej rozwiąże planowana regulacja (ex ante)
  • jak zdiagnozowany problem jest rozwiązywany w innych państwach
  • w jakim stopniu regulacja rozwiąże/rozwiązała występujący problem
  • jakie są koszty i korzyści danej regulacji a jakie koszty i korzyści generują inne rozwiązania
  • jakie są ryzyka przyjęcia danej regulacji
  • jakie są potencjalne niezamierzone konsekwencje regulacji (ex ante) lub nieprzewidziane efekty wystąpiły po przyjęciu danej regulacji (ex post)
  • jaki jest poziom akceptacji dla proponowanej regulacji,
  • czy regulację łatwo będzie można wprowadzić

jakie będą dodatkowe obciążenia administracyjne dla obywateli i przedsiębiorstw wynikające z przyjęcia danej regulacji

W ciągu ostatnich 30 lat OSR stała się coraz bardziej powszechna w krajach OECD, a ostatnio jej systematycznym wdrożeniem w państwach członkowskich zajęła się także Komisja Europejska.

 

 

 

 

Projekt współfinansowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju  w ramach Programu Innowacje Społeczne