Projekty badawcze 

Prawne 

Dr hab. Przemysław Polański

Model zwalczania bezprawnych treści w Internecie (17.07.2015 - 16.07.2018)

 

Cel prowadzonych badań i hipoteza badawcza

Celem badań jest wypracowanie teoretycznego modelu prawnej ochrony dóbr osobistych w Internecie (zniesławienia na forach, mowa nienawiści, naruszenia prywatności i ochrony danych osobowych, naruszenia autorskich praw osobistych) w Polsce, przy uwzględnieniu rozwiązań prawnych funkcjonujących w różnych państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz w USA i Australii. W szczególności, celem badań jest zebranie informacji o funkcjonowaniu różnych modeli usuwania bezprawnych treści w sieci w różnych państwach w celu zaproponowania optymalnego modelu rozwiązywania problemów bezprawnych treści w Internecie na poziomie polskiego prawa oraz prawa unijnego. Szczególny nacisk zostanie położony na badanie procedur blokowania bezprawnych treści (ang. notice and takedown procedures), które funkcjonują w niektórych państwach członkowskich (np. Finlandia) oraz USA (tylko w odniesieniu do prawa autorskiego).
Ponadto, badania obejmą także prawną pozycję pośredników internetowych (dostawcy usług Internetu, hostingu, usług w chmurze, dostawcy usług cachingu, wyszukiwarki internetowe, podmioty katalogujące dane, czy sieci reklamowe), którzy mogliby zostać uznani za pomocników w kwestii naruszeń prawa. Najnowsze orzecznictwo Trybunału unijnego wyraźnie idzie w kierunku przyznania pośrednikom typu Google istotnej roli w zarządzaniu dostępem do treści, których natura jest kontrowersyjna.

Zastosowana metoda badawcza

Badania zostaną przeprowadzone z wykorzystaniem metody dogmatycznej, prawnoporównawczej oraz empirycznej analizy funkcjonowania określonych rozwiązań prawnych w wybranych państwach. Zasadniczo, badania oparte będą o analizę aktów normatywnych, orzecznictwa, artykułów z czasopism i komentarzy znajdujących się w systemach informacji prawnych, takich jak Lex, Legalis, czy ThomsonReuter's WestlawNext.

Wpływ spodziewanych rezultatów na rozwój nauki, cywilizacji, społeczeństwa

Badania w tym obszarze mogą mieć duże znaczenie dla rozwoju wolności słowa w Internecie w Polsce oraz w Unii Europejskiej. Wypracowanie optymalnego modelu blokowania bezprawnych treści w Internecie znacząco wzmocni pewność prawną w Internecie oraz przyczyni się lepszej ochrony wolności słowa w cyberprzestrzeni.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

 

Dr Artur Kotowski

Operatywne teorie wykładni prawa jako akt pragmatyki językowej (17.07.2015 - 16.07.2018)

 

Cel prowadzonych badań

Projekt badawczy dotyczy operatywnej teorii wykładni prawa w kontekście pragmatyki językowej – porównania aktów zachowania językowego w ramach wyróżnianej w literaturze juryslingwistycznej wspólnoty komunikacyjnej prawa. Przedmiotem analizy jest próba odpowiedzi na dwa pytania badawcze:
1. Czy możemy mówić o jednolitej wykładni operatywnej?
2. Czy prawnicy komunikujący w różnych gałęziach prawa tworzą metajęzyki prawnicze wyższego
rzędu?

Hipotezy badawcze

Prowadząc badania na materiale empirycznym zostaną sformułowane dwie hipotezy: alternatywną [H-A] i zerową [H-Z]. Nie jest możliwe udowodnienie, w pełni, żadnej hipotezy (chyba, że badaniu podlega cała populacja bez próby losowej). Można jedynie odrzucać założenia i uprawdopodabniać słuszność hipotezy alternatywnej.
1. W gałęziach prawa cywilnego, administracyjnego oraz karnego możliwe jest wyszczególnienie różnych teorii wykładni operatywnej [H1-A], albo taki zabieg jest niemożliwy, wobec stosowana przez praktykę jednej teorii, o charakterze dominującym (np. teorii [filozofii] klaryfikacyjnej, J.Wróblewskiego, derywacyjnej M.Zielińskiego, itp.) - H1-Z.
2. Możliwe jest rozstrzygnięcie sporu o unifikacyjną (homogeniczną) a heterogeniczną strukturę komunikacji o prawie. Przedstawiciele różnych gałęzi prawa tworzą różne wspólnoty komunikacyjne w ramach wspólnoty komunikacyjnej prawa [H2-A]. A contrario, nie można wprowadzić takiego rozróżnienia [H2-Z].

Metody badawcze

Przyjęte w projekcie metody badawcze to: 1. analiza orzecznictwa (wraz ze skonstruowanym kwestionariuszem); 2.komparatystyka; 3. ankieta (opracowana na potrzeby badania); 4.studium przypadku.

Wpływ rezultatów

Obecne funkcjonujące w prawoznawstwie polskim teorie wykładni prawa odznaczają się wysokim stopniem dyrektywności, co skłania do określania ich mianem filozofii wykładni prawa, gdyż w dyrektywny sposób narzucają egzegecie określoną metodykę postępowania oraz - wtórnie - założenia ontologiczno-prawne. Wprowadzony zostaje determinizm epistemologiczny - założenia poznania determinują pogląd o istocie przedmiotu procesu interpretacji. Udzielenie odpowiedzi na postawione hipotezy badawcze pozwoli przedstawić teoretycznie praktykę interpretacyjną oraz współczesny sposób komunikacji o prawie.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

 

Dr Agnieszka Patrycja Doczekalska

Język wielojęzycznego prawa Unii Europejskiej - (de)kulturyzacja i (de)hybrydyzacja języka prawnego podczas tworzenia i transpozycji prawa Unii Europejskiej (18.07.2014 - 17.01.2017)


Celem projektu jest zbadanie jak rozwija się język prawny Unii Europejskiej oraz jak język ten wpływa na języki prawne i kultury prawne państw członkowskich. Prawo unijne tworzone jest w 24 językach urzędowych UE w taki sposób, aby prawo to można było stosować jednolicie w 28 państwach członkowskich z jednoczesnym poszanowaniem krajowych tradycji prawnych. Przedmiotem badan są cztery procesy. Po pierwsze, analizowane są dwa procesy występujące podczas tworzenia prawa unijnego. Są to: (1) hybrydyzacja unijnych tekstów prawnych, która następuje w wyniku kontaktu kilkudziesięciu języków i kultur prawnych oraz ich oddziaływania na siebie podczas tworzenia prawa UE; (2) dekulturyzacja języków prawa krajowego państw członkowskich, która jest konieczna, aby zapewnić równoznaczność wszystkich 24 wersji językowych unijnych aktów prawnych i dzięki temu ułatwić ich jednolite stosowanie w państwach członkowskich. Po drugie, badane są dwa odwrotne procesy: (3) dehybrydyzację i (4) kulturyzację unijnego języka prawnego, które maja miejsce, wtedy kiedy prawo unijne jest stosowane w państwie członkowskim, które ma swoja kulturę prawna, a tym samym, swój własny język prawny, który różni się od języka prawnego, w którym tworzone są unijne akty prawne. Procesy te są widoczne przede wszystkim podczas transpozycji unijnych dyrektyw. Wtedy język aktu prawa krajowego transponującego dyrektywę nie jest kulturowo neutralnym językiem prawnym UE, ale jest to język prawny danego państwa członkowskiego, który odzwierciedla kulturę prawna tego państwa.

Badanie czterech wymienionych procesów służy odpowiedzi na następujące pytania badawcze:

1. Jak języki prawne oddziałują na siebie na poziomie krajowym i unijnym, w szczególności:

• Czy tworzenie prawa UE w języku polskim wpływa na język polskich aktów prawnych?
• Czy można odróżnić język prawa krajowego od języka prawa UE, np. język polski polskiego prawa od języka polskiego prawa UE?

2. Czy prawo Unii Europejskiej ma swój własny język prawny? Jeśli tak, jakie są jego cechy?

Odpowiedzi na pytania badawcze wyjaśnią:

• W jaki sposób zjawisko wielojęzyczności prawa zmienia i wpływa na rozumienie pojęcia „język prawny” (wpływ na teorie prawa);

• W jaki sposób można stosować narzędzia lingwistyki korpusowej w komparatystyce prawniczej (wpływ na prawo porównawcze);

• Które ze zmian, jakim podlega język prawa krajowego podczas tworzenia i transpozycji prawa UE, są pożądane, a które niedopuszczalne (wpływ na technikę prawotwórcza). Te ustalenia poprawią komunikacje prawną między twórcami unijnych i krajowych aktów prawnych z ich adresatami.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

 

Prof. dr hab. Jolanta Jabłońska - Bonca

Prywatna ochrona bezpieczeństwa i jej normy. "Niepaństwowe prawo?" (13.03.2014 - 13.03.2017)

 

Cel prowadzonych badań/hipoteza badawcza

Celem badań jest ustalenie jakie skutki dla prawa jako regulatora życia społecznego (dla jego cech i funkcji, w tym prestiżu i efektywności) oraz ogólniej: dla struktury całej tkanki normatywnej społeczeństwa ma „zacieranie konturów” współczesnych demokratycznych państw. Przez „zacieranie konturów” państw autorka projektu rozumie rozpraszanie władzy i rozpraszanie kontroli między podmioty publiczne i prywatne w sposób, który powoduje, że relacje władzy, podporządkowania i odpowiedzialności stają się nieprzejrzyste dla obywatela. Jest to zjawisko wielopłaszczyznowe, manifestujące się w działaniu instytucji, w prawie i w innych regulacjach, wyraźnie także w sferze świadomości politycznej, obywatelskiej i prawnej. Ma bezpośredni wpływ na decyzje jednostek, a w konsekwencji na zaufanie do państwa, na prestiż i efektywność prawa i innych regulacji. Jako obszar badań szczegółowych, które mają zweryfikować hipotezy uniwersalne, została wybrana sfera ochrony bezpieczeństwa. Ochrona bezpieczeństwa jest niekwestionowanym w doktrynach i ideologiach podstawowym zadaniem każdego państwa, stanowi więc przedmiot badań, który pozwoli w sposób czytelny zweryfikować stawiane hipotezy. Obywatele podlegają obecnie wielu pozaprawnym normom pochodzącym od podmiotów prywatnych chroniących bezpieczeństwo. Normy te „wymknęły się” spod nadzoru władzy publicznej i są tu nazywane umownie „niepaństwowym prawem”, co oddaje istotę tej wewnętrznie sprzecznej sytuacji. Regulacje niepaństwowe powstające po przekazaniu zadań przez państwo podmiotom prywatnym wypełniają szerokie pola regulacji i mają wiele oryginalnych cech. To zjawisko stanowi problem dla idei demokratycznego państwa prawnego oraz wymaga obecnie rozbudowanej reakcji: a) nauki, w tym zwłaszcza teorii norm, b) ideologii, c) programów politycznych, d) samego prawa.
Rozproszone wyniki badań nad funkcjami współczesnych państw, nad skutkami globalizacji, zmianami konfiguracji sił na świecie po zakończeniu zimnej wojny, po tragedii 11 września 2001 roku, nie zostały zsyntetyzowane i odniesione do ustaleń z zakresu teorii norm w sposób, który pozwoliłby pokazać, czy i jakie głębokie przemiany zaszły w tkance normatywnej współczesnych demokratycznych państw. To główny cel tych badań.

Zastosowana metoda badawcza/metodyka

Poprawność stawianych tez ogólnych będzie testowana w oparciu o wyniki dotąd nie konfrontowanych z teorią prawa i teorią norm wielopłaszczyznowych badań społecznych nad zadaniami państwa w XXI wieku, w tym: w sferze bezpieczeństwa, oraz o empiryczne i teoretyczne badania własne sprawdzające dodatkowo stawiane hipotezy. W każdej fazie badań wykorzystane zostanie modelowanie instytucji, norm i powiązań, w wersji statycznej i dynamicznej. Badania empiryczne będą miały głównie charakter jakościowy. Metodą analizy treści przeanalizowane zostaną wybrane akty normatywne. Ponadto: ankiety, wywiady kwestionariuszowe, case study i inne narzędzia pozwolą na weryfikację wielu postawionych w pracy hipotez. Badania empiryczne przeprowadzi zespół naukowy studentów. Studenci przeprowadzą eksperymenty kontrolowane w obiektach chronionych przez prywatne podmioty, stworzą „mapy domen prywatnych” oraz wezmą udział w badaniach techniką case study.

Wpływ spodziewanych rezultatów na rozwój nauki, cywilizacji, społeczeństwa

Rezultaty badań to nowe, przestrzenne modele relacji struktur społeczno-politycznych i gospodarczych względem prawa i innych norm oraz nowe modele splątania tkanki normatywnej społeczeństw. „Zobaczenie” tej transformacji pozwoli na ustalenie dotąd nie dostrzeganych powodów upadku zaufania do państw. Umożliwi też nową konceptualizację badań nad regulacjami, może płynąć na poziom legislacji oraz na sposób w jaki państwo nadzorować będzie zadania przekazywane podmiotom prywatnym.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

 

Prof. Jan Barcz

Europejski program badawczy Erasmus academic network on Parliamentary Democracy in Europe (PADEMIA) (2013 – 2016)

 

Katedra Prawa Międzynarodowego i Prawa UE pod kierownictwem prof. J. Barcza uczestniczy w europejskim programie badawczym Erasmus academic network on Parliamentary Democracy in Europe (PADEMIA) w latach 2013 – 2016. W projekcie uczestniczy 56 największych ośrodków  naukowych z 31 krajów w Europie. Głównym celem projektu jest propagowanie wiedzy na temat demokracji parlamentarnej w Europie.

PADEMIA obejmuje następujące obszary badawcze:

  • Zmiana instytucji parlamentarnych w Europie;
  • Rola parlamentów w Europie;
  • Relacje między parlamentami i obywatelami w Europie;
  • Parlamenty narodowe i europejska sfera publiczna;
  • Rozwój demokracji parlamentarnej i konstytucyjnej;
  • Wielopoziomowa „multi-level” demokracja;
  • Kryzys gospodarczy finansowy.


Strona internetowa projektu:
http://www.pademia.eu/

Implementacja Traktatu z Lizbony. Aspekty prawne (24.05.2011 - 23.05.2012)

Zasadniczym celem przedłożonego projektu jest: z jednej sprecyzowanie i podsumowanie zakresu reform ustrojowych UE zawartych w Traktacie z Lizbony, z drugiej zaś skoncentrowanie się na analizie tzw. działań implementacyjnych i rozwiązań przejściowych związanych z reformami UE wprowadzonymi na mocy Traktatu z Lizbony. W tej, zasadniczej części, projekt będzie koncentrował się na następujących zagadnieniach: 

  • okresach przejściowych ustanowionych w Traktatach i Protokole (nr 36) (rozpoczęcie działania instytucji unijnych w nowym reżimie prawnym, nowej formule większości kwalifikowanej, statusie aktów prawnych byłego II i III filaru UE); 
  • nowym balansie międzyinstytucjonalnym w UE (zwłaszcza między Radą Europejską, Radą UE, Parlamentem Europejskim i Komisją, przy uwzględnieniu roli Wysokiego Przedstawiciela, Prezydencji hybrydowej oraz „grupy euro”); 
  • reprezentacji UE w stosunkach zewnętrznych (roli Wysokiego Przedstawiciela w kontekście pozycji Przewodniczącego Rady Europejskiej, przewodniczących PE i KE oraz na kwestii procedury zawierania umów międzynarodowych przez UE - zwłaszcza umów mieszanych); 
  • umocnieniu roli parlamentów narodowych w sprawach UE (zwłaszcza na regulacjach krajowych dotyczących tzw. procedur kładek); 
  • umocnieniu ochrony praw podstawowych w UE (zwłaszcza przystąpienie UE do EKPCz); 
  • pozostałych, szczegółowych działań implementacyjnych (w tym dotyczących tzw. inicjatywy obywatelskiej, rozporządzeń unijnych dotyczących aktów delegowanych oraz monitorowania działalności Eurojastu i Europolu); w końcu 
  • w ramach projektu uwzględniony zostanie wpływ tzw. kryzysu greckiego na kontynuowanie reformy UE, zwłaszcza w dziedzinie UGiW.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki

 

Prof. dr hab. Alicja Pomorska

Potrzeba nowego modelu sytemu opodatkowania dochodów w Polsce (07.08.2012 - 06.08.2015)

Prowadzone badania w ramach projektu służyć będą trzem celom. Po pierwsze – uzasadnieniu potrzeby generalnej zmiany dotychczasowej koncepcji obciążenia dochodów. Po drugie – opracowaniu ogólnej teoretycznej koncepcji nowego modelu obciążenia dochodów. Po trzecie – wskazaniu głównych i istotnych uwarunkowań ekonomicznych, społecznych i organizacyjnych niezbędnych dla skutecznego funkcjonowania tegoż modelu w praktyce. Powyższe cele zdeterminowały charakter i treść głównych hipotez badawczych. Są one następujące:

  • Aktualny system opodatkowania dochodów w Polsce jest obarczony szeregiem istotnych wad i słabości.Przede wszystkim nie spełnia właściwie funkcji fiskalnej i pozafiskalnych. Jest systemem niespójnym, mało wydajnym fiskalnie, a w zakresie obciążenia dochodów osób fizycznych – oparty na niesprawiedliwym społecznie rozkładzie kosztów obciążeń pomiędzy poszczególnymi grupami społecznymi, nie stwarza w zakresie obciążenia dochodów przedsiębiorców korzystnych warunków dla rozwoju ich aktywności gospodarczej. Jest systemem niestabilnym i nadmiernie skomplikowanym, jako że jego regulacja prawna obejmuje 3 odrębne ustawy podatkowe, dotyczące aż 5 odrębnych form opodatkowania.
  • Szczególna potrzeba i pilność zmiany systemu opodatkowania dochodów jawi się szczególnie wyraźnie w warunkach złego stanu finansów publicznych w Polsce, pogłębiającego się zadłużenia publicznego oraz rosnących corocznie wielkości deficytu budżetowego. Dokonywane w pośpiechu, doraźne i cząstkowe próby reformowania podatków w tym także dochodowych nie przynoszą spodziewanych efektów finansowych, natomiast zwiększają poczucie niepewności w prowadzeniu działalności gospodarczej, jak też zmniejszają zasoby budżetów gospodarstw domowych. Stąd też konieczne są głębsze i przemyślane reformy wynikające z uprzednio opracowanych nowych koncepcji strategicznych zmian w modelu opodatkowania dochodów.
  • System obciążenia dochodów należy do niezwykle trudnych do reformowania, a to z uwagi na wielorakie, istotne i bezpośrednio odczuwane przez podatników skutki natury ekonomicznej i finansowej. Ta wyjątkowa waga i drażliwość społeczna powoduje, że w procesie reformowania zasad obciążeń podatkowych dochodów pojawić się muszą istotne bariery polityczne, społeczne i psychologiczne. Fakt ten czyni realizację projektu badawczego prawdziwym wyzwaniem naukowym.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

Mgr Elwira Macierzyńska - Franaszczyk

Odpowiedzialność za długi spadkowe w prawie polskim i prawie wybranych państw europejskich na tle procesów europeizacji prawa prywatnego. Optymalizacja modelu odpowiedzialności za długi spadkowe (07.12.2011 -06.06.2014)

Celem projektu jest zidentyfikowanie obszarów legislacyjnych, w których istniejący kształt regulazji odpowiedzialności za długi spadkowe nie odpowiada potrzebom obrotu prawnego, wskazanie przyczyn dezaktualizacji oraz zaproponowanie rozwiązań legislacyjnych pozwalających na wyważenie interesów podmiotów dotkniętych skutkami otwarcia spadku. Takie podejście pozwoli na zdobycie nowej wiedzy o podstawach zjawisk zachodzących w otoczeniu prawnym od ponad dwudziestu lat.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

Dr hab. Jerzy Kranz

Pojęcie suwerenności we współczesnym prawie międzynarodowym (13.08.2012 -12.02.2014)

Celem projektu jest analiza pojęcia suwerenności w kontekście ewolucji współczesnego prawa międzynarodowego publicznego oraz zmieniającego się otoczenia międzynarodowego. Dla celów badawczych spojrzymy na aspekt konstytucyjnoprawny (suwerenność narodowa) i aspekt międzynarodowoprawny (suwerenność państwa), które są ze sobą powiązane i odzwierciedlają różne perspektywy postrzegania i funkcjonowania państwa oraz zakresu i sposobu wykonywania jego władzy.
Uwzględnione zostaną zwłaszcza takie kwestie jak relacja prawa międzynarodowego i prawa krajowego, intwerwencja w sprawy wewnętrzne, użycie siły zbrojnej, ochrona praw człowieka, powierzenie kompetencji, ekstraterytorialne stosowanie prawa oraz debata na temat konstytucjonalizacji prawa międzynarodowego.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

Dr Anna Pudło

Implementacja reform wprowadzonych na mocy Traktatu z Lizbony w odniesieniu do roli parlamentów narodowych w sprawach UE (08.12.2011 - 07.04.2013)

Celem projektu jest przedstawienie procesu implementacji postanowień Traktatu z Lizbony w odniesieniu do parlamentów państw członkowskich. Program badań obejmować będzie trzy zasadnicze bloki badań:

1. Regulacje UE wpływające na systemy konstytucyjne państw członkowskich 

2. Środki implemetacyjne podjęte przez państwa członkowskie w celu realizacji postanowień Traktatu z Lizbony

3. Praktyka w odniesieniu do środków implementacyjnych podjętych przez państwa członkowskie w celu realizacji Traktatu z Lizbony