Projekty badawcze 

Ekonomiczne 

Dr Łukasz Kozłowski

Dyscyplina deponencka wobec banków spółdzielczych a rola pogłosek (20.07.2015 - 19.01.2017)

 

Cel badań/hipoteza

W ramach projektu planowana jest weryfikacja prawdziwości hipotezy, zgodnie z którą w Polsce istnieje dyscyplina deponencka wobec banków spółdzielczych. Mając na względzie specyfikę analizowanego rynku, kierownik projektu pragnie dokonać analizy zależności dyscypliny deponenckiej od pogłosek dotyczących kondycji finansowej banków spółdzielczych. Zweryfikowana zostanie przy tym prawdziwość dwóch kolejnych hipotez. Pierwsza z nich stwierdza, że siła dyscypliny deponenckiej zależy od rozproszenia sieci placówek banku (rozproszenie to zostanie uznane za miarę aproksymującą rozległość sieci kontaktów między deponentami oraz między deponentami a pracownikami danego banku). Zostaną podjęte próby wykazania, że deponenci mniejszych banków, posiadających nierozproszoną sieć placówek, reagują silniej na zmiany rentowności banku, ponieważ hasła typu „wysoki zysk”, czy „duża strata” są łatwe w przekazie i zrozumiałe dla przeciętnego człowieka, a zatem łatwiej będą stawać się elementem pogłosek niż informacje o wyposażeniu kapitałowym. Kolejna z hipotez dotyczących pogłosek stwierdza, że deponenci często błędnie utożsamiają stabilność swojego banku spółdzielczego z kondycją innych banków spółdzielczych działających w okolicy (zwłaszcza tych, które posługują się tym samym logo).

Metoda badawcza

Kierownik projektu planuje skorzystać z następujących zestawów danych: sprawozdań finansowych banków spółdzielczych w Polsce, informacji o lokalizacji ich poszczególnych placówek, danych GUS dotyczących powiatów i gmin, a także informacji o systemach identyfikacji wizualnej poszczególnych banków spółdzielczych. Przeprowadzone zostanie wnioskowanie statystyczne w oparciu o wyniki estymacji modeli panelowych, objaśniających dynamikę depozytów banków spółdzielczych między innymi przy pomocy następujących regresorów: a) zmiennych opisujących kondycję finansową danego banku spółdzielczego; b) iloczynów zmiennych z podpunktu „a” i różnych zmiennych interakcyjnych; c) zmiennych opisujących kondycję finansową konkurencyjnych banków spółdzielczych działających w najbliższej okolicy; d) iloczynów zmiennych z podpunktu „c” i zmiennych interakcyjnych określających podobieństwo systemu identyfikacji wizualnej danego banku do odpowiednich systemów innych banków spółdzielczych działających w najbliższej okolicy.

Wpływ rezultatów

Po pierwsze, temat dyscypliny deponenckiej wobec banków spółdzielczych nie był dotychczas poruszany przez innych badaczy. Po drugie, zostanie wykorzystana nowa, autorska metoda,w ramach której: a) zostanie zanalizowany wpływ sieci powiązań między deponentami i krążących między nimi pogłosek na dyscyplinę deponencką; b) będzie badana zależność reakcji deponentów banku spółdzielczego na zmiany sytuacji finansowej najbliższych konkurentów, korzystając przy tym z informacji o odległościach między placówkami. Po trzecie, kierownik projektu zamierza wnieść wkład w otwartą niedawno w literaturze dyskusję o roli pogłosek w kształtowaniu dyscypliny deponenckiej. Po czwarte, proponowany projekt ma również znaczenie ekonomiczne. Analiza determinant dyscypliny deponenckiej powinna okazać się interesująca dla regulatorów rynku, ułatwiając kształtowanie systemu bankowego w kontekście zapewnienia jego stabilności. Tym samym uzyskiwane wyniki powinny również zainteresować zarządzających bankami.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

 

Dr Aneta Hryckiewicz - Gontarczyk

Efektywność interwencji państwowych w sektorze bankowym w Polsce i pozostałych krajach EŚW na bazie doświadczeń kryzysu finansowego 2007-2010 (06.02.2015 - 05.08.2016)

Cel projektu

Sektor bankowy jest jednym z głównych motorów wzrostu gospodarczego w większości krajów na świecie. Jego zapaść może doprowadzić do chaosu oraz długoletniej recesji kraju, co pokazały doświadczenia wielu krajów w ostatnich latach. Dlatego efektywne i szybkie działania interwencyjne w sektorze bankowym w trakcie kryzysu finansowego jest jednym z głównych priorytetów rządu, mających na celu przywrócenie stabilności w sektorze bankowym oraz niedopuszczenie do zapaści na rynku kredytowym. Doświadczenie kryzysu finansowego 2007-2011 jednak udokumentowało, że kryzysom towarzyszy ogromny chaos oraz panika również ze strony władz nadzorczych. Skala tego kryzysu, jak również szybkość z jaką się ten kryzys rozprzestrzeniał spowodowały, że wiele decyzji musiało zostać podjętych w relatywnie krótkim czasie, co nie pozwoliło na dogłębną analizę sytuacji (Hoshi i Kashyap, 2010). Dlatego też, wiele krajów zdecydowała się na wprowadzenie rekomendacji dotyczących zachowania instytucji państwowych (Banku Centralnego – „BC”, Komisji Nadzoru Finansowego – „KNF”, Ministerstwa Skarbu „MS”, czy funduszów gwarancyjnych - "BFG") w okresie wystąpienia problemów w sektorze bankowym. Raport Banku Światowego (2012) stworzony właśnie pod przewodnictwem BFG w Polsce przedstawia mechanizmy reagowania na zagrożenia w sektorze bankowym. Celem takich dokumentów jest czasowa i efektywna reakcja państwa, ograniczająca groźbę rozprzestrzenienia się kryzysu. Podobne dokumenty powstały prawie w każdym kraju na świecie. Dlatego celem projektu jest analiza empiryczna dotycząca efektywności sugerowanych mechanizmów interwencyjnych w przywracaniu płynności sektora bankowego oraz aktywności na rynku kredytowym w Polsce i pozostałych krajach Europy Środkowo-Wschodniej (EŚW) na podstawie doświadczenia kryzysu finansowego 2007-2009, jak również wyznaczenie determinantów efektywności poszczególnych instrumentów interwencyjnych w krajach EŚW.

Hipotezy badawcze

Projekt będzie poddawał pod analizę następujące hipotezy badawcze:
(1) Jak efektywne były poszczególne mechanizmy interwencyjne w rozwiązywaniu problemów sektora bankowego? Czy zastosowane instrumenty poprawiły płynność sektora bankowego oraz czy pozwoliły na ustabilizowanie sytuacji na rynku kredytowym w czasie trwania kryzysu 2007-2011 w krajach EŚW, a tym samym, czy pomogły przywrócić stabilność w sektorze bankowym. (2) Czy interwencje państwowe, jakie miały miejsce w Polsce i pozostałych krajach EŚW w czasie trwania kryzysu finansowego 2007-2009 przyszły w odpowiednim momencie? (3) Czy mechanizmy interwencyjne wykorzystane przez te kraje były odpowiednio dobrane do problemów sektora bankowego podczas kryzysu finansowego w latach 2007-2011? (4) Czy skala i wielkość interwencji rządowych, jaka miały miejsce w krajach EŚW była wystarczająca, aby rozwiązać problemy sektora bankowego w tych krajach w czasie trwania kryzysu?

Wpływ spodziewanych rezultatów na rozwój nauki, cywilizacji, społeczeństwa

Przedstawiony projekt w szczególności wydaje się być najbardziej interesujący z perspektywy instytucji nadzorczych, takich jak Bank Centralny, czy KNF, ale również Ministerstwa Finansów, które często w okresie pojawienia się kryzysów są odpowiedzialne za wsparcie sektora bankowego. Temat jest o tyle ważny, iż obecnie na arenie międzynarodowej, jak również w Polsce trwają prace i dyskusje dot. zabezpieczenia stabilności sektora bankowego oraz możliwościach postępowania w przypadku wystąpienia kolejnych kryzysów bankowych.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

Wpływ wycofywania się banków zagranicznych na działalność sektora bankowego (06.08.2014 - 05.02.2017)

 

Celem projektu jest zbadanie konsekwencji wycofywania się banków zagranicznych z poszczególnych krajów na sektor bankowy w krajach rozwijających się, w tym Polski. W ostatnich latach można było zaobserwować fenomen wycofywania się na masową skalę banków zagranicznych z krajów, gdzie instytucje te stanowią znaczną część sektora bankowego. Z samej Polski wycofały się min. AIG Bank, Allianz Bank, West LB, Nordea Bank, KBC grupa. Co raz głośniej o wycofaniu się z Polski mówią również Banco Comercial Portugues oraz Commerzbank. Niestety, w światowej literaturze przedmiotu nie istnieją żadne badania na ten temat. Jedynym badaniem jest artykuł opublikowany przez Hryckiewicz i Kowalewski w International Finance Review w 2011 r., gdzie autorzy badają przyczyny wycofywania się banków zagranicznych z poszczególnych krajów. Wydaje się jednak, iż równie ważne są konsekwencje takich zachowań banków na sektor bankowy. Celem tego projektu będzie empiryczna ocena, a w konsekwencji odpowiedź na pytania cztery pytania badawcze: jaki jest wpływ wycofywania się banków zagranicznych na płynność sektora bankowego, podaż kredytów oraz jego koszt, jak również na koncentrację sektora bankowego. Ponadto, w badaniu zostanie rozróżnione, jakie formy wyjść banków (sprzedaż oddziału, zamknięcie działalności, czy sprzedaż udziałów w istniejącym banku) powodują najmniejszą „inwazyjność” w sektorze bankowym. Badaniem zostaną objęte banki w krajach rozwijających się w latach 1995-20012 i będzie miało charakter empiryczny. Dzięki metodologii porównawczej o charakterze panelowym będziemy w stanie oszacować, czy i w jaki sposób wycofanie się banków zagranicznych zmienia sytuację na rynku bankowym pod kątem płynności tego rynku, podaży kredytu, jego kosztów oraz koncentracji rynku bankowego. Z racji istotności sektora bankowego na funkcjonowanie realnej gospodarki, jak również konieczności ograniczenia ryzyka w sektorze bankowym, badanie to jest bardzo ważne z punktu widzenia regulatorów sektora bankowego, nadzorców, jak również polityków. Również ze względu na brak literatury badawczej na ten temat badanie to będzie miało niezwykle pionierski charakter z wielką szansą na zaistnienie w literaturze światowej.

Realizacja proponowanego projektu pozwoli na zamknięcie luki w literaturze przedmiotu dot. konsekwencji wyjść banków zagranicznych, jak również będzie posiadała ważny aspekt praktyczny ze względu na rekomendacje dla krajowych regulatorów. 

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

Prof. Grzegorz W. Kołodko

Transformacja systemowa i rozwój społeczno-gospodarczy. Uwarunkowania, osiągnięcia, perspektywy (07.04.2010 - 06.04.2012)

 

Celem proponowanego projektu jest syntetyczna ocena stanu zaawansowania ustrojowej transformacji do gospodarki rynkowej (a także do społeczeństwa obywatelskiego i demokracji, w tym szczególnie związków pomiędzy tymi procesami a funkcjonowaniem gospodarki). Ocena ta dokonana będzie zarówno pod kątem porównawczym, jak i postulatywnym. 

Szczególna uwaga poświęcona będzie studiom nad instytucjonalnymi i kulturowymi uwarunkowaniami wzrostu produkcji i rozwoju. Chodzi przy tym o ujęcie tego procesu długofalowo, a zarazem wychwycenie czynników decydujących o dynamicznej równowadze nie tylko ekonomicznej (finansowej i handlowej), ale również społecznej i ekologicznej. Tylko wówczas bowiem zaistnieją szanse na w miarę długotrwały, szybki i harmonijny rozwój. 

Ważną część projektu stanowić będzie kompleksowa analiza statystyczna i ekonometryczna posługująca się m. in. metodami nowoczesnej analizy spektralnej. Przy tej okazji zweryfikowana też będzie praktyczna przydatność tego rodzaju narzędzi ekonometrycznych dla analizy czynników wzrostu produkcji i optymalizacji ich wykorzystania.

Całość badań będzie mocno osadzona w kontekście międzynarodowym i światowym ze względu na równolegle toczący się proces globalizacji. Transformacja ustrojowa w krajach posocjalistycznych jest z tym procesem integralnie sprzężona, przy czym występujące tu związki wymagają dalszych studiów.

Projekt finansowany ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Prof. dr hab. Krzysztof Jackowicz 

Wpływ lokalnych struktur rynku bankowego na finansowanie małych i średnich przedsiębiorstw (09.02.2015 - 08.08.2016)

Cel badań

W ramach projektu badawczego planowane jest osiągnięcie dwóch celów: 1. sprawdzenie, czy cechy lokalnych rynków bankowych w Polsce wpływają na dostęp małych i średnich przedsiębiorstw do kredytu. Dzięki wykorzystaniu unikalnego zestawu o placówkach banków w powiatach będzie możliwość scharakteryzowania lokalnych rynków przy użyciu dwóch kryteriów: rodzaju obecnych na nich banków (komercyjne i spółdzielcze) oraz struktury własności banków komercyjnych (kontrolowane przez kapitał zagraniczny, krajowe prywatne, z dominującym udziałem skarbu państwa);

2. W przypadku występowania zależności między cechami lokalnego rynku a dostępem małych i średnich przedsiębiorstw do kredytu, planowana jest analiza, czy istnieją struktury lokalnych rynków bankowych bardziej i mniej sprzyjające rozwojowi sektora małych i średnich przedsiębiorstw.

Hipoteza

Literatura przedmiotu sugeruje, że w przypadku kredytowania małych i średnich przedsiębiorstw dużą rolę odgrywa asymetria informacyjna i informacje spoza sprawozdania finansowego. W pokonywaniu asymetrii informacyjnej i zdobywaniu tzw. miękkiej informacji banki lokalne, w tym przypadku spółdzielcze, powinny mieć przewagę nad bankami komercyjnymi, zwłaszcza tymi mocno zintegrowanymi z zagranicznymi właścicielami. Dlatego też została postawiona hipoteza, że na rynkach lokalnych z wyższym udziałem banków spółdzielczych małe i średnie przedsiębiorstwa mają ułatwiony dostęp do kredytu. W kwestii tego, czy wspomniany ułatwiony dostęp do kredytu przekłada się na korzystniejsze rezultaty gospodarowania przedsiębiorstw nie zostały sformułowane ex ante oczekiwania. Z jednej strony bowiem lepszy dostęp do obcych źródeł finansowania powinien ułatwiać rozwój przedsiębiorstw, z drugiej jednak, nawet jeśli banki komercyjne mniej chętnie kredytują małe i średnie przedsiębiorstwa, to mogą mieć one wyższą zdolność do właściwej selekcji beneficjentów akcji kredytowej i przez to sprzyjać rozwojowi sektora małych i średnich przedsiębiorstw jako całości.

Metoda badawcza

Dla osiągnięcia celów badawczych oraz weryfikacji hipotezy głównej planowane jest, po raz pierwszy w literaturze przedmiotu, połączenie trzech źródeł danych o: placówkach banków dostarczanych przez firmę konsultingową Inteliace Research, sytuacji finansowej małych i średnich przedsiębiorstw z bazy Amadeus oraz kondycji banków z ich sprawozdań finansowych. Podstawowym narzędziem badawczym będzie estymacja panelowych modeli regresji objaśniających: udział zobowiązań wobec banków w bilansach małych i średnich przedsiębiorstw, ponoszone przez nie koszty finansowe, osiągną rentowność, dokonywane inwestycje oraz dynamikę rozwojową. We wszystkich modelach najważniejszymi zmiennymi objaśniającymi będę te ilustrujące cechy lokalnych rynków bankowych. Dla sprawdzenia stabilności rezultatów planujemy też estymację modeli tobitowych z uwagi na występowanie w próbie istotnego odsetka podmiotów niekorzystajacych z kredytu bankowego.

Wpływ rezultatów

Oczekiwane rezultaty będą, w ocenie kierownika projektu, istotne zarówno z czysto poznawczego punktu widzenia, jak też ze społecznego punktu widzenia. Małe i średnie przedsiębiorstwa odgrywają bowiem istotną rolę w kształtowaniu poziomu zatrudnienia w gospodarce. Wyniki badania stworzą podstawy informacyjne do świadomego oddziaływania przez władze ustawodawcze i regulacyjne na lokalne struktury bankowe w taki sposób, aby możliwe było stymulowanie zatrudnienia i promowanie przedsiębiorczości.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

Dyscyplina deponencka a sytuacja finansowa państw (20.08.2013 - 19.03.2015)

Cel projektu

W trakcie ostatniego kryzysu, ale także wielu poprzednich epizodów kryzysowych, liczne kraje wprowadzały pełne lub prawie pełne gwarancje dla depozytów, a nawet dla zobowiązań banków. Z reguły uważa się, że tego rodzaju działania albo bardzo poważnie ograniczają, albo eliminują dyscyplinę rynkową w bankowości. Rozumowanie to bazuje jednak na założeniu, że rozbudowana sieć bezpieczeństwa jest w pełni wiarygodna. W warunkach krótko i długoterminowej nierównowagi finansów publicznych trudno jest uznać wspomniane założenia za spełnione. Stąd też głównym celem naszego projektu badawczego jest ustalenie, czy różnice w stanie finansów publicznych poszczególnych państw wpływają na reakcje deponentów na zmiany dokonane w sieciach bezpieczeństwa.

Hipoteza
Przedstawione powyżej argumenty pozwalają sformułować hipotezę mówiącą, że osłabienie dyscypliny deponenckiej w bankowości, spowodowane rozbudową sieci bezpieczeństwa, jest mniejsze w krajach o złym stanie finansów publicznych niż w krajach znajdujących się pod tym względem w lepszej sytuacji.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

Zachowania deponentów w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w okresie kryzysu (04.05.2011 - 03.07.2012)

Celem projektu jest analiza zachowań deponentów w warunkach kryzysowych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Referowane w literaturze przedmiotu doświadczenia dotyczące zachowań deponentów w warunkach kryzysowych dotyczą przede wszystkim krajów rozwiniętych i pozaeuropejskich krajów rozwijających się. Nie powinny być one automatycznie używane do objaśnienia sytuacji obserwowanej w naszej części Europy.Kraje Europy Środkowo- Wschodniej mają bowiem wyraźną specyfikę wynikającą ze wspólnej historii gospodarczej i zbliżonego poziomu rozwoju.

Proponowana strategia badawcza bazuje na wykorzystaniu specyfiki systemów bankowych krajów Europy Środkowo- Wschodniej oraz specyfiki obecnego kryzysu. Badane systemy charakteryzują się wysokim udziałem banków kontrolowanych przez inwestorów zagranicznych. W trakcie obecnego kryzysu zaś zwykle silniej dotknięte problemami finansowymi były banki dominujące wywodzące się z krajów rozwiniętych niż krajowe spółki zależne. Pozwala to na zbadanie zachowań deponentów w warunkach kryzysowych w drodze weryfikacji hipotez dotyczących: odpływu depozytów z banków będących własnością banków zagranicznych, które znalazły się w trudnej sytuacji finansowej; napływu środków finansowych do banków państwowych i banków krajowych oraz banków uznawanych za zbytu duże, by pozwolić im upaść; prób konkurowania przez banki stanowiące własność zagraniczną wysokością stóp oprocentowania; redukującego odpływ depozytów wpływu publicznej pomocy udzielonejzagranicznym właścicielom banków krajowych.

Narzędziami weryfikacji hipotez będą: testy istotności różnic średnich i median w różnych podgrupach banków oraz estymacja parametrów modeli objaśniających wysokość stóp oprocentowania depozytów i dynamikę ich wolumenu.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

Dr hab. Oskar Kowalewski

Rynek międzybankowy a ryzyko zarażenia się w międzynarodowych grupach bankowych (12.06.2013 - 11.12.2014)

Kryzys z 2007 r. wykazał, że istotnym problemem wpływającym na stabilność systemów finansowych na świecie jest rosnąca w nich rola dużych międzynarodowych grup bankowych. Stąd w ramach zaplanowanych badań przeprowadzone zostaną symulacje, których celem będzie ustalenie czy występuje możliwość transmisji idiosynkratycznego szoku z jednego banku zależnego do innego banku zależnego działających w ramach międzynarodowej grupy kapitałowej za pośrednictwem wewnętrznego rynku międzybankowego.
W międzynarodowych grupach bankowych wewnętrzne rynki międzybankowe pozwalają bankowi dominującemu oraz jego bankom zależnym na zarządzanie kapitałem w ramach grupy, jak i też zapewniają fundusze w przypadku specyficznych szoków płynności. Równocześnie wewnętrzne rynki międzybankowe mogą stanowić kanał zarażenia się w ramach grupy bankowej, gdyż upadłość jednego z banków zależnych może spowodować upadłości innego czy też wielu banków zależnych, jak i też nawet banku dominującego. Z tych też powodów wewnętrzny rynek międzybankowy może stanowić ważny kanał transmisji szoków w ramach międzynarodowych grup bankowych. Oznacza to, że ryzyko związane z kredytami udzielanych w ramach wewnętrznego rynku międzybankowego może doprowadzić w nim do efektu domina. Efekt ten może mieć zasięg międzynarodowy, gdy upadek banku zależnego w jednym kraju doprowadzi do upadku innych banków zależnych w innych krajach, nawet jeżeli nie były one bezpośrednio dotknięte początkowo szokiem lub też nie miały otwartych pozycji z bankiem, który upadł jako pierwszy.
W literaturze przedmiotu brak jest dotychczas badań nad ryzykiem wynikającym z wewnętrznego rynku międzybankowego w ramach międzynarodowych grup bankowych. Stąd w ramach projektu badawczego podjęte zostaną starania w celu ustalenia skali i zasięgu tego ryzyko oraz w jaki sposób dochodzi do transmisji szoku w wewnątrz międzynarodowych grup bankowych.

Projekt finansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki.

Dr Renata Maria Dyląg

Wykorzystanie wartości godziwej w sprawozdawczości spółek (08.10.2009 - 07.10.2011)

Głównym celem projektu jest zbadanie praktyk w zakresie stosowania w warunkach polskich wartości godziwej do wyceny i prezentacji elementów sprawozdań finansowych przez banki i spółki giełdowe sporządzające raporty finansowe zgodnie z

MSR/MSSF i wpływ tych praktyk na wiarygodność i przydatność informacji finansowej. Realizacja proponowanego projektu będzie stanowiła głos w dyskusji na temat korzyści i negatywnych skutków powszechnego stosowania wartości godziwej jako podstawy wyceny w sprawozdaniach finansowych. W wyniku przeprowadzonych badań zostaną pozyskane informacje o zakresie stosowania wartości godziwej, metodach i technikach jej szacowania, korzyściach i trudnościach z tym związanym występujących w praktyce polskich spółek giełdowych. Podjęta zostanie próba oceny przydatności i możliwości przyjęcia w warunkach polskich wartości godziwej jako podstawy wyceny przez jednostki nie notowane na giełdzie.

Projekt finansowany ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego