Akademia Leona Koźmińskiego
ul. Jagiellońska 57/59
03-301 Warszawa
pokój A – 100
prof. dr hab. Jan Wawrzyniak - Kierownik Katedry
dr Joanna Kielin-Maziarz - Sekretarz Katedry
jkielin@kozminski.edu.pl
W dniach 27-29 maja 2010 r. w Międzyzdrojach odbył się 52. Ogólnopolski Zjazd Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego. Organizatorem Zjazdu była Katedra Prawa Konstytucyjnego i Integracji Europejskiej Wydziału Prawa Uniwersytetu Szczecińskiego.
W trakcie Zjazdu poruszana była problematyka zasad naczelnych konstytucji. Zasady naczelne konstytucji w kontekście wartości konstytucyjnych były przedmiotem referatu wygłoszonego przez prof. M. Zielińskiego. Problematyka zasad została przedstawiona również w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu najwyższego odpowiednio przez prof. J. Trzcińskiego, prof. M. Granata oraz prof. A. Wróbla. Kolejne z wygłoszonych referatów dotyczyły potrzeby zmian systemu wyborczego – prof. S. Gebethner, koncepcji władzy wykonawczej w Konstytucji – prof. R. Mojak oraz potrzeby rozporządzeń z mocą ustawy w polskim systemie tworzenia prawa – dr R. Piotrowski.
Dnia 6 maja 2010r. odbyła się zorganizowana przez Katedrę Prawa Konstytucyjnego Akademii Leona Koźmińskiego konferencja której tematem była „Ochrona Praw Kobiet we Współczesnym Świecie”.
Cel konferencji stanowiło przestawienie w jaki sposób chronione są prawa kobiet, z jakim problemami stykają współczesne państwa chcąc chronić te prawa oraz jakie są źródła deficytu ochrony tychże praw.
W konferencji wzięli udział wybitni przedstawiciele nauki prawa konstytucyjnego z Polski i zagranicy, a także pracownicy naukowi z ponad 10 ośrodków akademickich. O potrzebie przyjęcia perspektywy genderowej w naukach prawnych mówiła prof. dr hab. Ewa Łętowska, która przekonywała, że jest to znacznie lepsze rozwiązanie niż wyrównanie praw kobiet do standardu, utworzonego dla mężczyzn, gdyż "prawa kobiet i mężczyzn są równe, ale nie jednakie". Prof. dr hab. Monika Płatek z Uniwersytetu Warszawskiego zwracała uwagę na wyeliminowanie kobiet z języka prawniczego, omówiła też przykłady niekorzystnego dla kobiet prawa karnego, dotyczącego obrony koniecznej, aborcji, przemocy w rodzinie i gwałtu. Oba wystąpienia wywołały żywą dyskusję.
Pozostałe referaty wygłoszone w trakcie konferencji dotyczyły problematyki ochrony praw kobiet w: Republice Czeskiej – prof. dr hab. K. Skotnicki, w Niemczech (wybrane zagadnienia) – dr J. Juchniewicz, w Austrii – prof. dr hab. D. Waniek, Hiszpanii – prof. dr hab. A. Łabno, Szwecji – prof. dr hab. M. Grzybowski, we Włoszech – prof. dr hab. J. Wawrzyniak, we Francji (wybrane problemy) – dr E. Popławska, w Wielkiej Brytanii – dr J. Kielin, w Albanii – dr J. Rychlik, w Polsce – dr L. Kondratiewa – Bryzik, w Stanach Zjednoczonych – dr W. Zakrzewski, w wybranych państwach Ameryki Łacińskiej – prof. K. Complak, Japonii – prof. T. Suzuki, w Izraelu – dr U. Huppert, w niektórych państwach muzułmańskich – adw. M. Dłużyk. Problematyka poruszona w trakcie konferencji obejmowała także zagadnienia: „Drogi do równouprawnienia kobiet w siłach zbrojnych RFN: casus Tanji Kreil – dr A. Bień – Kacała, dr A. Tarnowska, „Statusu prawnego kobiet w wybranych państwach nordyckich” – prof. S. Sagan, dr V. Serzhanova, ochrony praw kobiet w Irlandii – dr J. Braciak, ochrony praw kobiet w Rosji – dr J. Zaleśny, ochrony praw kobiet w Kazachstanie – dr J. Szymanek oraz ochrony praw kobiet w Kirgistanie – prof. K. Ramakulov.
W dniach 19-21 czerwca 2009r. w Warszawie odbył się 51. Ogólnopolski Zjazd Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego. Organizatorem Zjazdu była Katedra Prawa Konstytucyjnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Tematem obrad było „Dwadzieścia lat transformacji ustrojowej w Polsce”. Stanowił on przyczynek do wystąpień i refleksji przedstawicieli nauki prawa konstytucyjnego.
Podczas konferencji poruszono problematykę interpretacji przepisów konstytucyjnych w zmieniającej się rzeczywistości ustrojowej oraz dokonywania nowelizacji konstytucyjnych (L. Garlicki, A. Szmyt). Kolejnym z poruszanych zagadnień w ramach głównego tematu obrad stanowił wpływ transformacji ustrojowej na kształt polskiego parlamentaryzmu. Temu zagadnieniu poświęcone było wystąpienia dotyczące zmian pozycji ustrojowej Sejmu (J. Trzciński i S. Rogowski) oraz referat obejmujący kwestię roli i miejsca Senatu w życiu państwa (K. Skotnicki). Refleksje poświęcone były również władzy wykonawczej. Pierwsze z wystąpień dotyczyło odejścia od koncepcji kolegialnej głowy państwa i przywrócenia urzędu Prezydenta (P. Sarnecki), drugie zaś relacji między dwoma organami państwa w ramach władzy wykonawczej – Prezydentem a Radą Ministrów (D. Dudek).
W trakcie Zjazdu poruszona została również problematyka nauki prawa konstytucyjnego w Polsce na przełomie XX i XXI wieku. (M. Żabicka-Kłopotek „Prawo konstytucyjne na Uniwersytecie Warszawskim w latach 1808-1915, K. Wojtyczek „Polska nauka prawa konstytucyjnego na przełomie wieków”, W. Skrzydło „Stan nauki prawa konstytucyjnego”).
Efektem obrad, które miały miejsce w trakcie Zjazdu jest publikacja zatytułowana „Dwadzieścia Lat Transformacji Ustrojowej w Polsce” pod red. M. Zubika.
Jubileuszowy - pięćdziesiąty! - Zjazd Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego odbył się w dniach 24-26 kwietnia 2008 r. w "Hotelu Nadmorskim" w Gdyni .
Katedrę Prawa Konstytucyjnego WSPiZ reprezentowali prof. dr hab. Wojciech Sokolewicz, prof. dr hab. Jerzy Oniszczuk i mgr Rafał Bielsk.
Strona internetowa zjazdu: http://www.prawo.univ.gda.pl/zjazdkatedr/index.html
W dniu 14 maja 2007 roku w Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Zarządzania im. L. Koźmińskiego w Warszawie obyła się konferencja naukowa „Tworzenie prawa w Polsce i we Włoszech (wybrane problemy)” organizowana przez Katedrę Prawa Publicznego. Otwierając konferencję słowo wstępne wygłosił Rektor prof. dr hab. Andrzej K. Koźmiński zwracając uwagę na konieczność prowadzenia debaty nad dalece niedoskonałym procesem stanowienie prawa.
Jako pierwsza spośród referentów głos zabrała prof. Luisa Bussi (Uniwersytet w Sassari), która wygłosiła wykład poświęcony tradycji i zmianom w prawach Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Swoje rozważania rozpoczęła od przedstawienia źródeł i rodzajów prawa w Cesarstwie, po czym przeprowadziła analizę postanowień Pokoju Westfalskiego, które w jej ocenie wywarły najistotniejszy wpływ na proces stanowienia prawa w Rzeszy. Zdaniem L. Bussi stopniowe ograniczanie władztwa Cesarza i wzmacnianie pozycji książąt oraz elektorów (prerogatywa zawierania traktatów), stanowiło początek procesu decentralizacji władztwa w państwie. Zwróciła przy tym uwagę na zasadę, wedle której władztwo książąt i elektorów, także w zakresie stanowienia prawa ograniczone było prawami Cesarstwa. L. Bussi przedstawiła ponadto wyłączne prerogatywy Reichstagu (m.in. stanowienie i interpretacja aktów obowiązującym w całym Cesarstwie), omówiła problematykę zakresu i samego procesu stanowienia prawa, a także związanych z tym relacji występujących pomiędzy kolegiami elektorskimi oraz Cesarzem (zasady prowadzenia debaty w kolegiach elektorskich, proces uzgadniania stanowisk, systemy głosowania). L. Bussi zwróciła następnie uwagę na występujące podobieństwo pomiędzy systemem sprawowania władztwa i stanowienia prawa w Cesarstwie oraz Wspólnocie Europejskiej. Jako przykład wskazała istnienie systemu federacyjnego oraz złożoności systemu prawnego.
W swoim wystąpieniu prof. dr hab. Andrzej Szmyt (WPiA UG) dokonał analizy trybu ustawodawczego w Polsce, porównując go z analogicznymi regulacjami we Włoszech. Przedstawił różnice pomiędzy systemami parlamentarnymi Polski i Włoch (wzajemne relacje pomiędzy izbą niższą i wyższą, różnice w pozycji ustrojowej oraz ich uprawnienia w procesie ustawodawczym). Zwrócił przy tym uwagę na fakt istnienia we Włoszech różnych rodzajów ustawodawstw - państwowego oraz regionalnego (w tym zależnego od wytycznych oraz samodzielnego). A. Szmyt poświęcił również uwagę istniejącej we Włoszech procedurze sanowania prawa przez ustawodawcę, na skutek wydania wyroku przez Sąd Konstytucyjny. Na koniec przedstawił regulacje dotyczące wysłuchania publicznego.
Referat prof. Giuseppe Continiego (Uniwersytet w Cagliari) poświęcony był zagadnieniom pozaparlamentarnego wpływu na proces legislacyjny. Zauważył on, że nie istnieje idealny system stanowienia prawa, aczkolwiek podejmuje się próby jego ulepszania. Zdaniem G. Continiego w procesie stanowienia prawa istotne jest by ustrojodawca zdawał sobie sprawę co do istniejących braków i poszukiwał metod ich wyeliminowania. Nawiązując do wystąpienia A. Szmyta zwrócił uwagę, że istnienie we Włoszech systemu idealnej dwuizbowości, co przejawia się w braku różnic w zakresie działalności obu izb parlamentu. Zdaniem G. Continiego istotne znaczenie dla procesu stanowienia prawa we Włoszech ma okoliczność rozproszenia w ostatnich latach suwerenności państwa, co przejawia się w powierzeniu regionom uprawnień prawotwórczych. Odnosząc się do problematyki procesu legislacyjnego we Włoszech zauważył, że wyklucza ona możliwość wprowadzania poprawek do projektu aktu normatywnego w trakcie prac parlamentarnych. G. Contini przedstawił przy tym tak zwany „szybki tryb legislacyjny”, który jego zdaniem jest dobrym rozwiązaniem w przypadku istotnych projektów. Następnie omówił problematykę inicjatywy ustawodawczej, w tym tzw. „inicjatywy narodowej”. Przedstawił również zasady promulgacji oraz przesłanki podjęcia przez prezydenta interwencji (weta). Na marginesie G. Contini przedstawił związek pomiędzy wetem jako prerogatywą głowy państwa a procesem ewoluowania monarchii absolutnej w konstytucyjną. W swoim referacie G. Contini szczególną uwagę poświęcił udziałowi w procesie stanowienia prawa ogólnokrajowego regionów, jednostek samorządu terytorialnego oraz innych podmiotów, w tym między innymi związków zawodowych, opierającemu się na uprawnienia opiniodawczych oraz konsultacyjnych. Końcową część swojego wystąpienia G. Contini poświęcił lobbingowi. Zwrócił uwagę na konieczność uregulowania działalności lobbingowej, podkreślając przy tym bezcelowość a nawet ryzykowność prób jej delegalizacji.
Zagadnieniom dotyczącym relacji występujących pomiędzy konstytucjami narodowymi a zasadą prymatu prawa wspólnotowego na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego RP i sądu konstytucyjnego Republiki Włoskiej, poświęcony był wspólny referat prof. dr hab. Zbigniewa Witkowskiego (WPiA UMK w Toruniu) oraz mgr Katarzyny Witkowskiej–Chrzczonowicz (WPiA UMK w Toruniu). Z. Witkowski zreferował linię orzeczniczą ETS dotyczącą zasady bezwzględnego prymatu Traktatu nad przepisami prawa krajowego. Zwrócił przy tym uwagę, że czasami sądy i trybunały konstytucyjne odmawiają prymatu prawa wspólnotowego nad krajowym. Dokonując analizy orzecznictwa włoskiego Sądu Konstytucyjnego, zwrócił uwagę na prezentowane w nim przez szereg lat podejście dualistyczne do relacji występującej pomiędzy prawem wspólnotowym a krajowym. Jak zaznaczył, stosunkowo niedawno zaczęto opowiadać się w nim za monizmem. Z kolei K. Witkowska-Chrzczonowicza omówiła zasady, którymi podlega stosowanie reguł kolizyjnych w przypadku zaistnienia konfliktów pomiędzy normami prawa wspólnotowego a konstytucją. W jej ocenie nie jest możliwe sztywne określenie reguł kolizyjnych. Wykładnia ulega bowiem modyfikacjom wraz z postępującym procesem integracji. K. Witkowska-Chrzczonowicz uznała, że, jeżeli występują konflikty pomiędzy prawem wspólnotowym a konstytucją, w przypadku których nie można skutecznie zastosować reguł kolizyjnych, możliwe są wyłącznie następujące rozwiązania: (i) zmiana konstytucji, (ii) wpłynięcie przez państwo na zmianę prawa wspólnotowego w danym zakresie, (iii) wystąpienie ze Wspólnoty. Zwróciła uwagę, że zarówno orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, jak i Sądu Konstytucyjnego opowiada się za zasadą prymatu konstytucji nad prawem wspólnotowym (zasadą supremacji konstytucji).
W swoim referacie prof. dr hab. Jan Wawrzyniak (WSPiZ im. L. Koźmińskiego) omówił szanse i zagrożenia związane z projektem Traktatu Europejskiego. Jego zdaniem przystąpienie, w niezmiernie krótkim okresie 12 nowych państw do Wspólnoty, stwarza szczególną i nigdy dotąd nie mającą miejsca sytuację. Rodzi to zdaniem J. Wawrzyniaka konieczność stworzenia zupełnie nowych rozwiązań w systemie prawnym Wspólnoty, które uwzględniłyby zaistniałe zmiany.
W trakcie dyskusji G. Contini posługując się przykładem procesów dostosowywania regulacji (między innymi dotyczących norm technicznych) zauważył, że sprawy poboczne wypierają najistotniejsze problemy związane z istnieniem Wspólnoty (na przykład etniczne). Wyraził obawę, by Wspólnota nie stałą się wspólnotą polityków zamiast obywateli. Z kolei J. Wawrzyniak zwrócił uwagę na niedoskonałości projektu „Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy” będącego w istocie klasycznym traktatem nie zaś konstytucją, a przez to zbyt skomplikowanego i nieprzystępnego dla przeciętnego obywatela państwa Wspólnoty.